Қазақстанда жеңілдетілген ипотека мен коммуналдық қордан берілетін тұрғын үйді бөлу тәртібі өзгерді
Қазақстанда жеңілдетілген ипотека алу және коммуналдық тұрғын үй қорынан берілетін баспананы бөлу тәртібі жаңартылды. Жаңа талаптар 12 наурыздан бастап қолданысқа енгізілді.
Өзгерістерді Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі **«Тұрғын үй жағдайларын жақсартуға бағытталған мемлекеттік қолдау шараларын іске асыру қағидаларына»** енгізді. Бұл нормалар жеке тұрғын үйі жоқ және **Тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығының** электрондық кезегінде тұрған азаматтарға қатысты. Есепке тұру **orken.otbasybank.kz** порталында жүзеге асырылады.
Электрондық кезекте тұрғандар мемлекеттен коммуналдық қордан берілетін **жалға берілетін тұрғын үйді** алуға немесе **жеңілдетілген ипотека** арқылы пәтер сатып алуға үміткер бола алады.
Жеңілдетілген ипотеканың жаңа шарттары Жеңілдетілген ипотеканы енді **жылдық 7 пайызбен** рәсімдеуге болады. Сонымен бірге несиелеудің ең ұзақ мерзімі қысқартылды: бұрын **20 жылға дейін** болса, енді қарыз **19 жылға дейін** беріледі.
Бастапқы жарна ретінде ипотека сомасының **кемінде 10 пайызы** төленуі тиіс. Қағидаларда бастапқы жарнаны немесе оның бір бөлігін **тұрғын үй сертификаты** арқылы жабуға болатыны көрсетілген.
Тұрғын үйдің кемінде 70 пайызы берілетін санаттар Тұрғын үй құрылыс жинақтары жүйесі арқылы берілетін қарыздар бойынша тұрғын үйдің жалпы көлемінің **кемінде 70 пайызы** төмендегі **сегіз санатқа** ұсынылады:
- Ұлы Отан соғысының ардагерлері;
- Ұлы Отан соғысы ардагерлеріне жеңілдіктері бойынша теңестірілген ардагерлер;
- басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері;
- I және II топтағы мүгедектігі бар адамдар;
- мүгедектігі бар балаларды тәрбиелеп отырған немесе асырап отырған отбасылар;
- жесірлер (жесір ерлер);
- **«Алтын алқа», «Күміс алқа»** алқаларымен марапатталған немесе бұрын **«Батыр ана»** атағын алған, сондай-ақ **«Ана даңқы»** I және II дәрежелі ордендерімен марапатталған көпбалалы аналар, көпбалалы отбасылар;
- жетім балалар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар.
Қалған 20 пайыздың бөліну тәртібі Жалпы үлестің **қалған 20 пайызына** да жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар үміткер бола алады. Егер бұйрықта нақтыланғандай, есепте мұндай үміткерлер болмаса немесе олар тұрғын үймен қамтамасыз етілсе, қолда бар тұрғын үй жоғарыда аталған санаттар арасынан бөлінеді.
Бұл ретте үміткердің **табыс деңгейі** және тұрғын үй кезегіне **қойылған күні** ескеріледі. Деректер цифрлық базаларда: **бірыңғай республикалық база** және **«Тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығы»** электрондық базасында қаралады.
Қарыз кімдерге арналған және қандай табыс есепке алынады Қағидаларда жеңілдетілген қарыздың **Қазақстан азаматтарына да, кандастарға да** арналғаны көрсетілген. Бөлу кезінде адамның электрондық кезекке тұрған уақыты, жеке табысы немесе Қазақстанда алынған отбасының жиынтық табысы есепке алынады.
Есепке алынатын табыс түрлері:
- еңбекақының барлық түрлері, оның ішінде кесімді және мерзімді ақы, сыйақылар, қосымша төлемдер, үстемақылар, ынталандыру және өтемақы төлемдері (ақшалай түрде);
- кәсіпкерлік қызметтен түсетін табыс.
Коммуналдық қордан жалға берілетін тұрғын үй және табыс шектері Коммуналдық тұрғын үй қорынан немесе әкімдік жалға алған жеке тұрғын үйден берілетін **жалға берілетін «шаршы метрлерге»** де жоғарыда көрсетілген санаттағы қазақстандықтар үміткер бола алады. Бұл бағытта да сол талаптар қолданылады.
Сонымен бірге үміткердің табысына қойылатын талаптар нақтырақ жазылған: бөлу кезінде қазақстандықтың немесе оның отбасы мүшелерінің әрқайсысының **соңғы алты айдағы** табысы қаралады және ол белгіленген деңгейден аспауы тиіс:
- үш адамнан және одан көп адамнан тұратын отбасы үшін: күнкөріс минимумының **екі еселенген мөлшерінен аспауы** (2026 жылы **101 702 теңге**);
- екі адамнан тұратын отбасы үшін: күнкөріс минимумының **3,5 еселенген мөлшерінен аспауы** (**177 978 теңге**);
- Қазақстан азаматы үшін: күнкөріс минимумының **5,5 еселенген мөлшерінен аспауы** (**279 680 теңге**).
Пәтерді бөлу және келісім рәсімдеу тәртібі Егер өтініш беруші барлық критерийге сай келсе, **Отбасы банк** оған жалға берілетін пәтерді бөледі. Бұл туралы СМС-хабарлама өтініш берушінің **orken.otbasybank.kz** порталындағы жеке кабинетіне жіберіледі.
Отбасы банкте түсіндіргендей, өтініш беруші онлайн режимде ұсынылған пәтер нұсқасын көре алады. Егер пәтер сәйкес келсе, ол электрондық келісім өтінішіне қол қоюы керек. Одан кейін деректер әкімдікке жіберіледі. **Екі күн ішінде** өтініш беруші әкімдікпен пәтерді жалдау шартын рәсімдеуі тиіс. Қазір бұл рәсім офлайн жүргізіледі, алайда болашақта қызмет цифрландырылатыны айтылды.
Қағидаларға сәйкес, егер көрсетілген мерзімдер сақталмаса, тұрғын үй келесі үміткерлер арасында қайта бөлінеді.
