Алматыда 28 сәуірден бастап төмен шығарындылар аймағы пилоттық режимде іске қосылды
Алматыда 28 сәуірден бастап пилоттық режимде төмен шығарындылар аймағы (Low Emission Zone – LEZ) іске қосылды. Қала әкімдігі жобаның қалай жұмыс істейтінін және шектеулер кімдерге қатысты болуы мүмкін екенін түсіндірді.
Не болды Қазақстандағы алғашқы экозона мына көшелермен шектелген аумақты қамтыды:
- Бөгенбай батыр көшесінің оңтүстігі;
- Абай даңғылының солтүстігі;
- Желтоқсан көшесінің шығысы;
- Достық даңғылының батысы.
Жүйе операторы ретінде «Алматы Паркинг» белгіленді. Экология және қоршаған орта басқармасы жобаның әзірге тест режимінде екенін атап өтті.
Ведомствоның мәліметінше, қазіргі кезеңде жүргізушілер үшін қозғалысқа шектеу, айыппұл немесе кіру ақысы қарастырылмаған.
«Жүргізушілер үшін қозғалысқа шектеу, айыппұл немесе кіру ақысы қарастырылмаған. Көрсетілген учаскелерде қозғалыс штаттық режимде жүзеге асырылады», – деп хабарлады ведомство.
Жүргізушілерді не күтіп тұр Басқарманың түсіндіруінше, пилоттың негізгі мақсаты – деректер жинау және цифрлық инфрақұрылымды тексеру. Мамандарға трафиктің ауа сапасына әсерінің нақты көрінісін көру қажет.
Техникалық кезең аясында мыналар жоспарланған:
- Техниканы тексеру: мамандар ақылды камералардың, радарлық сенсорлардың және көлікті автоматты тану жүйелерінің әртүрлі ауа райы мен жол жағдайында жұмысын тестілейді;
- Деректерді синхрондау: ауа сапасы датчиктерінің көрсеткіштері көлік ағынының тығыздығымен байланыстырылмақ;
- Платформа құру: ІТ-қызметтер, экологтар және трафик мамандары арасында деректерді беру арналары пысықталады.
Басқарма өкілдері бұл кезеңнің көлік иелеріне шектеу қоюға бағытталмағанын айтты.
«Мәселе автокөлік иелерін шектеу туралы емес, біз технологияның өзін тестілегіміз келеді: датчиктердің ақпаратты қаншалықты дұрыс жинайтынын, жүйелердің деректермен алмасу жылдамдығын және инфрақұрылымның дайындығын тексереміз. Біз болашақта қала ауасын болжамға емес, нақты деректерге сүйене отырып тазартуға көмектесетін сенімді цифрлық іргетас құрып жатырмыз», – деп түсіндірді басқарма.
Тест кезеңі 2026 жылғы 31 желтоқсанға дейін жалғасады.
Контекст: LEZ деген не және Алматыға не үшін қажет 2025 жылғы 30 желтоқсанда Алматы мәслихаты «Атмосфералық ауаны қорғау қағидаларын» бекітті. Құжатта төрт бағыт көрсетілген:
- автомобиль көлігіне арналған арнайы экологиялық талаптар;
- III санаттағы стационарлық объектілерге арналған арнайы экологиялық талаптар;
- мониторинг және құқықбұзушылықтарды анықтау;
- шығарындылар деңгейі төмен аймақты (Low Emission Zone, LEZ) ұйымдастыру.
Бұған дейін қала әкімінің орынбасары Алмасхан Сматлаев LEZ аймақтарында тек экологиялық нормаларға сай келетін көліктер ғана жүре алатынын (атап айтқанда, Евро-5-тен төмен емес) мәлімдеген. Ережені бұзғандарға әкімшілік жауапкершілік қарастырылатыны айтылған.
Сонымен қатар Сматлаев 2026 жылы Алматыға ақылы кіру енгізілмейтінін жеткізген. Бұл норманы енгізу үшін Экологиялық кодекске өзгерістер қажет екені көрсетілген.
Жобаның хронологиясы 2025 жылғы тамызда Алматы мәслихаты қала аумағында атмосфералық ауаны қорғау саласындағы арнайы экологиялық талаптарды енгізу туралы шешім жобасын дайындағаны белгілі болды. Құжатқа сәйкес, экологиялық класы төмен көліктердің кіруін шектейтін ережелер енгізу жоспарланған.
Әкімдіктің бұрынғы түсіндіруінше, шектеулер Евро-5-тен төмен экологиялық класы бар көліктерге қатысты болуы мүмкін. Мұндай көліктер үшін қала орталығына кіру ақылы болуы ықтимал, ал қатты смог кезеңдерінде орталыққа кіру толық тыйым салынуы мүмкін.
Кейін әкімдік жобаның әлеуметтік тұрғыдан сезімтал екенін ескеріп, оны қатаң кезең-кезеңімен енгізетінін мәлімдеді. Негізгі қадам ретінде нөлдік мөлшерлемемен ұзақ пилоттық кезеңді іске қосу аталды, яғни бұл уақытта төлем алынбайды.
Сонымен бірге автоэксперт Алексей Алексеев билік бұл жұмысты дұрыс бағыттан бастамай отыр деп санайтынын айтты. Оның пікірінше, ауаның ластануына негізгі себептер басқа факторлармен байланысты, ал орталыққа ақылы кіру экологиялық шешімнен гөрі бюджетті толықтыру тәсіліне айналуы мүмкін.
Бұған дейін СЦК-дегі брифингте қала әкімі Дархан Сатыбалды қоғамдық көлік мәселесі шешілмейінше жаңа бастамалар енгізілмейтінін атап өткен.
Читайте также: Что ждёт алматинских водителей до внедрения платного въезда: пояснение акимата
