Алматыда төмен шығарындылар аймағы (LEZ) бойынша пилоттық жоба талқыланып жатыр: шекаралар, бақылау және мерзімдер әлі нақтыланбаған
Алматыда төмен шығарындылар аймағын (Low Emission Zone, LEZ) іске қосу бойынша пилоттық жоба талқыланып жатыр. Қала әкімдігі жобаның әлі әзірлену үстінде екенін, ал нақты шекаралар мен іске қосу мерзімі кейінірек жарияланатынын хабарлады.
LEZ деген не және Алматыға не үшін қажет 2025 жылғы 30 желтоқсанда Алматы мәслихаты «Атмосфералық ауаны қорғау қағидаларын» бекітті. Құжат төрт бағытты қамтиды:
- автомобиль көлігіне арналған арнайы экологиялық талаптар;
- III санаттағы стационарлық объектілерге арналған арнайы экологиялық талаптар;
- мониторинг және бұзушылықтарды анықтау;
- шығарындылар деңгейі төмен аймақты (Low Emission Zone, LEZ) ұйымдастыру.
Бұған дейін қала әкімінің орынбасары Алмасхан Сматалев LEZ аймақтарында тек экологиялық нормаларға сай келетін көліктер жүре алатынын айтқан (атап өтілгені — Евро-5-тен төмен емес). Бұзушылықтар үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.
Сонымен бірге Сматалев 2026 жылы Алматыға ақылы кіру енгізілмейтінін мәлімдеген. Мұндай норманы енгізу үшін Экологиялық кодекске өзгерістер қажет екені айтылған.
Жүргізушілерге маңызды ақпарат Бұған дейін желіде эко-аймақтардың ықтимал шекаралары ретінде Абай, Достық, Желтоқсан және Бөгенбай батыр көшелерімен шектелетін төртбұрыш, сондай-ақ Саин, Рысқұлов және ВОАД көшелерінің шегіндегі аумақ аталған.
Әкімдік жобамен жұмыс әлі жалғасып жатқанын, ал соңғы шекаралар келісілгеннен кейін жарияланатынын мәлімдеді.
Жүргізушілерді эко-аймаққа кіреберіс туралы хабардар ету үшін арнайы жол белгілерін орнату жоспарланып отыр. Толық ақпарат тиісті қаулы қабылданғаннан кейін жарияланбақ.
Ең көп талқыланған мәселе — «экологиялық емес» көлікпен аймаққа кіргені үшін жауапкершілік. Әкімдік алғашқы кезеңде айыппұл салынбайтынын айтты.
«Экомаркировканы енгізу жоспарланып отыр — дәстүрлі емес, цифрлық. LEZ аймағындағы бұзушылықтарды тіркеу “Сергек” зияткерлік бейнебақылау жүйесі арқылы жүзеге асырылуы мүмкін», — деп хабарлады әкімдік.
Экологиялық класы төмен көлік иелеріне көліктің техникалық жағдайын мұқият бақылау ұсынылды. Сонымен қатар пилоттық кезеңде қандай да бір шектеулер енгізу жоспарланбайтыны айтылды.
«Бұл — экологияны жақсартуға бағытталған нақты шығарындыларды бақылау жүйесі туралы. Қазіргі кезеңде жүргізушілерге техникалық тексеруден өтуді ұсынамыз», — делінген жауапта.
Ал бұған дейін Экология министрлігінде айтылған ескі көліктерді (Евро-0 – Евро-4) сатып алу бағдарламасы Алматы әкімдігінде әлі басталмаған.
«Бүгінгі күні ескі автомобильдерді сатып алу бағдарламасын іске асыру мәселесі әкімдік тарапынан пысықталған жоқ», — деп мәлімдеді әкімдік.
Болашақ эко-аймақ тұрғындары үшін Әкімдік болашақ эко-аймақтардың ішінде тұратын тұрғындарға ерекше шарттар қарастыруға уәде берді.
«Компромистік тетіктер әзірленеді. Бұл жұмыс жүргізіліп жатыр. Келісу рәсімі аяқталғаннан кейін ақпарат Алматы әкімдігінің ресми арналарында жарияланады», — деп хабарлады әкімдік.
Пилоттық жоба қашан іске қосылады Бірқатар БАҚ-та 10 наурыздан бастап «Атмосфералық ауаны қорғау қағидалары» пилоттық режимде іске қосылады деген ақпарат тараған. Алайда Алматы әкімдігі бұл мәліметтің шындыққа сәйкес келмейтінін айтты.
Қала әкімдігі пилоттың нақты басталу мерзімі әлі анықталмағанын нақтылады.
«Қазір осы бағыт бойынша жұмыс жүріп жатыр, сондықтан нақты күнді айту ерте. Алматы ластаушы заттардың шығарындылары төмен аймағын іске қосуға дайындалып жатыр, оның мақсаты — қаладағы ауа сапасын жақсарту. Мұнда төмен экокласты көліктерге тыйым салу туралы емес, экологияға бағытталған нақты шығарындыларды бақылау жүйесі туралы сөз болып отыр», — деп мәлімдеді әкімдік.
Жобаның қазіргі жағдайы Осылайша, LEZ жобасы әзірлік кезеңінде қалып отыр: іске қосу мерзімі, шекаралары және түпкілікті ережелері әлі белгіленбеген. Қазіргі таңда тұжырымдама мен жекелеген тетіктер пысықталып жатыр, ал негізгі параметрлер келісу сатысында.
Қала билігі шешімдер әлеуметтік және экономикалық салдарды ескере отырып, кезең-кезеңімен қабылданатынын атап өтті. Нақтырақ ақпарат, соның ішінде аймақ шекаралары, көлік иелеріне арналған шарттар және бақылау тәртібі келісу рәсімдері аяқталғаннан кейін ұсынылады деп күтіледі.
Жобаның хронологиясы 2025 жылғы тамызда Алматы мәслихаты «Қала аумағында атмосфералық ауаны қорғау саласында арнайы экологиялық талаптарды енгізу туралы» шешім жобасын дайындағаны белгілі болды. Құжатқа сәйкес, экологиялық класы төмен көліктердің кіруін шектейтін ережелер енгізу жоспарланған.
Әкімдіктің бұрынғы түсіндіруіне сай, шектеулер Евро-5-тен төмен экологиялық кластағы көліктерге қатысты болуы мүмкін. Мұндай көліктер үшін қала орталығына кіру ақылы болуы, ал қатты смог кезеңдерінде толық тыйым салынуы ықтимал екені айтылған.
Кейін әкімдік жобаның әлеуметтік тұрғыдан сезімтал екенін ескеріп, енгізу қатаң кезең-кезеңімен жүргізілетінін түсіндірген. Негізгі сәт ретінде төлем алынбайтын нөлдік мөлшерлемемен ұзақ пилоттық кезеңді іске қосу аталған.
Сондай-ақ автоэксперт Алексей Алексеев билік негізгі мәселеден бастамай отыр деп есептейтіні айтылған. Оның пікірінше, ауаның ластану себептері басқа факторлармен байланысты, ал орталыққа ақылы кіру экологиялық шешімнен гөрі бюджетті толықтыру тәсіліне айналуы мүмкін.
Бұған дейін СЦК-дегі брифингте қала әкімі Дархан Сатыбалды қоғамдық көлік мәселесі шешілмейінше жаңа бастамалар енгізілмейтінін атап өткен.
Читайте также: LRT в Алматы планируют запустить в 2029 году: экологи нашли недочёты в проекте
