Қазақстанда жанармай бағасы: АИ-92 мен дизельге мораторий, бір жылдағы өсім және мораторийден кейінгі жоспар
2025 жылы Қазақстанда жанармай бағасы еркін нарық жағдайына жіберілді. Сонымен қатар әлеуметтік маңызы бар жанармай түрі — **АИ-92** бағасының өсуіне **мораторий** енгізіліп, оның **ағымдағы жылдың наурыз айының соңына дейін** әрекет ететіні көрсетілді.
Энергетика министрлігінің мәліметінше, қазіргі таңда Қазақстанда **АИ-92 бензині мен дизель отынының бағасын көтеруге мораторий** күшінде.
Министрлік көрсеткен **бөлшек баға дәлізі**:
- **АИ-92** — литріне **213-тен 239 теңгеге дейін**;
- **дизель отыны** — литріне **317-ден 337 теңгеге дейін**.
Ведомство қаңтар айындағы мониторинг қорытындысы бойынша ірі жанармай құю станциялары желілерінде **АИ-92 бағасы қолданыстағы дәлізде сақталғанын**, **бағаның көтерілген фактілері тіркелмегенін** атап өтті.
Бір жылда бензин бағасы қалай өзгерді 2025 жылдың қаңтарында Қазақстанда бензин мен дизель отынына **мемлекеттік баға реттеуі ресми түрде тоқтатылғаны** еске салынды. Сол күні екі ірі қалада жанармай бағалары тіркелген.
2025 жылғы қаңтар (реттеу тоқтатылған күн) **Астана:** - АИ-92 — **202–205 теңге**; - АИ-95 — **262–273 теңге**; - АИ-98 — **297 теңге**; - дизель отыны — **295–450 теңге**.
**Алматы:** - АИ-92 — **205 теңге**; - АИ-95 — **270–278 теңге**; - АИ-98 — **307–340 теңге**; - дизель отыны — **295 теңге**.
Қазіргі баға көрінісі **Астана:** - АИ-92 — **237 теңге**; - АИ-95 — **309–315 теңге**; - АИ-98 — **354–365 теңге**; - дизель отыны — **327–330 теңге**.
**Алматы:** - АИ-92 — **239 теңге**; - АИ-95 — **313–321 теңге**; - АИ-98 — **350–375 теңге**; - дизель отыны — **330–335 теңге**.
Бір жылдағы өсім **Астана бойынша:** - АИ-92 — **32–35 теңгеге**, шамамен **15–17%**; - АИ-95 — **42–53 теңгеге**, шамамен **16–20%**; - АИ-98 — **57–68 теңгеге**, шамамен **19–23%**; - дизель отыны — **32–35 теңгеге**, шамамен **11–12%**.
**Алматы бойынша:** - АИ-92 — **34 теңгеге**, шамамен **16,5%**; - АИ-95 — **43–51 теңгеге**, шамамен **16–19%**; - АИ-98 — **35–43 теңгеге**, шамамен **11–14%**; - дизель отыны — **35–40 теңгеге**, шамамен **12–14%**.
Есептеулерге сүйенсек, мемлекеттік реттеу тоқтатылғаннан кейін жанармай **орта есеппен 15–20%** қымбаттаған. Ең жоғары өсім **АИ-95 пен АИ-98** маркаларында байқалған.
50 литрлік бакты толтыру қанша тұрады Бір жылдағы өзгерісті ескере отырып, **50 литрлік бак** мысалында 2026 жылғы шығын есептелген.
Реттеу тоқтатылғанға дейінгі құн **Астана:** - АИ-92 — **10 100–10 250 теңге**; - АИ-95 — **13 100–13 650 теңге**; - АИ-98 — **14 850 теңге**.
**Алматы:** - АИ-92 — **10 250 теңге**; - АИ-95 — **13 500–13 900 теңге**; - АИ-98 — **15 350–17 000 теңге**.
2026 жылға арналған құн **Астана:** - АИ-92 — **11 850 теңге**; - АИ-95 — **15 450–15 750 теңге**; - АИ-98 — **17 700–18 250 теңге**.
**Алматы:** - АИ-92 — **11 950 теңге**; - АИ-95 — **15 650–16 050 теңге**; - АИ-98 — **17 500–18 750 теңге**.
Жалпы, бір жылда толық бак құны шамамен: - **АИ-92** — **1 700 теңгеге**; - **АИ-95** — **2 200 теңгеге**; - **АИ-98** — **2 550 теңгеге** қымбаттаған.
Мораторий аяқталғаннан кейін не болады Материалда **АИ-95 пен АИ-98 бағасы** сұраныс пен ұсынысқа сүйенген **нарықтық шарттарда қалыптасатыны** айтылды.
Ал **АИ-92 мен дизель отыны** бойынша Энергетика министрлігі мораторий аяқталғаннан кейін **нарықтық бағаға көшу «бірқалыпты» жүргізілетінін** хабарлаған.
Сарапшы пікірі: АИ-92 бағасын бақылаудың маңызы Сарапшы **Алексей Алексеев** АИ-92 бағасын мемлекет тарапынан бақылау маңызды екенін, себебі бұл Қазақстанда ең көп тұтынылатын жанармай түрі екенін және ел автопаркі ескі көліктерден тұратынын айтты.
Оның пікірінше, **АИ-92 бағасы реттелмесе**, елдегі **өмір сүру құны жалпы өседі**, сондықтан мемлекет бағаны реттеуді дұрыс жүргізіп отыр.
«Ең төмен бағалардың бірі» туралы пікір Алексеев әлеуметтік маңызы бар жанармай бағасы көп жылдан бері реттеліп келе жатқанын, бірақ соған қарамастан жанармай біртіндеп қымбаттайтынын атап өтті. Сонымен бірге ол Қазақстанда **92-ші бензин бағасы әлемдегі ең төмен бағалардың бірі** екенін айтып, мұны инфляцияны тежеудің іргелі шараларының бірі ретінде бағалады.
Сарапшының айтуынша, **АИ-92 бағасының өсуі** логистика мен тасымалға байланысты қызметтер арқылы **басқа тауарлардың құнына да әсер етеді**.
Дизель бағасы және «синхронды» өсім Алексеев дизель бағасы күрт өсіп, өсім жалғасып жатқанын айтты. Оның сөзінше, баға **Ресеймен синхронды** көтерілген, өйткені Қазақстанда баға бұрынғы деңгейде қалып, Ресейде жаңа деңгейге көтерілсе, дизель отынының **шекара асып кету қаупі** туындайды.
Бағаны әрі қарай реттеу қажет пе Алексеевтің пікірінше, мемлекет көрші елдерге «сұр» экспорт бар болса да, **АИ-92 бағасын әртүрлі тетіктер арқылы ұстап тұруды** жалғастырады.
Ол жанармай бағасын көрші елдермен теңестіру керек деген пікірлер бар екенін атап өтіп, өз көзқарасында алдымен **жанармай өндірісі мәселелеріне** назар аудару қажет екенін айтты.
Сарапшының айтуынша, елде **жаңа мұнай өңдеу зауытын (НПЗ) салу** керек. Сондай-ақ материалда **үкіметтің кеңейтілген отырысында** Президент **Қасым-Жомарт Тоқаев** жаңа НПЗ бойынша шешім қабылдауды тапсырғаны көрсетілді.
АИ-95 туралы мәселе Алексеев баға толық еркін нарыққа жіберілсе, **АИ-92 бағасы АИ-95-ке жақындауы мүмкін** екенін жоққа шығармады және мысал ретінде Ресейде бұл маркалардың бағасы **дерлік бірдей** екенін келтірді.
Оның пікірінше, **АИ-95 бензинін де мемлекеттік реттеуге алу** қажет, өйткені бұл экологияға ықпал етеді: жанармай сапасы жоғары болған сайын зиянды шығарындылар азайып, ауа тазарады. Сарапшы жыл сайын **95-ті қажет ететін көліктер саны өсіп** келе жатқанын, сондықтан мәселенің өзектілігі артқанын айтты.
Материалда қазіргі заманғы көліктердің көпшілігіне **кемінде АИ-95**, ал жаңа модельдерге **АИ-98** қажет екені де атап өтілген.
