Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 18% деңгейінде қалдырды
Қазақстанда 2026 жылғы наурызда жылдық инфляция ақпандағы 11,7%-бен салыстырғанда 11,0%-ға дейін баяулады. Азық-түлік инфляциясы 11,7% болды (ақпанда — 12,7%), азық-түлік емес тауарлар бойынша — 11,3% (11,6%), қызметтер бойынша — 10,0% (10,8%).
Инфляцияның баяулауына орташа қатаң ақша-несие шарттары, айырбас бағамының оң динамикасы, тұтынушылық сұраныстың тұрақтануы (оның ішінде тұтынушылық кредиттеу қарқынының төмендеуі аясында), сондай-ақ ТКШ қызметтері мен ЖЖМ бағасының өсуіне мораторийдің және үкіметтің өзге де антиинфляциялық шараларының әсері ықпал етті.
Айлық инфляция наурызда ақпандағы 1,1%-дан кейін 0,6%-ға дейін төмендеді. Базалық және маусымдық түзетілген инфляция да баяулауды көрсетеді, алайда олардың ағымдағы деңгейлері 5% мақсатқа жету үшін қажет мәндерден жоғары болып қалып отыр. Бұл экономикада инфляциялық қысымның сақталып отырғанын білдіреді.
Халықтың бір жыл алға инфляциялық күтулері 14,6% деңгейінде бағаланады (бұрын — 13,7%) және жоғары күйінде қалды. Нарықтың кәсіби қатысушыларының 2026 жылға арналған инфляция бойынша күтулері 10,0% деңгейінде сақталды.
Сыртқы секторда Таяу Шығыстағы жағдайдың ушығуы әлемдік энергия тасымалдаушылар, азық-түлік және тыңайтқыш бағаларының өсуімен қатар жүріп, бірқатар елдерде инфляциялық қысымды күшейтуде және Қазақстан үшін импорттың қымбаттау тәуекелдерін арттыруда.
Ресейде инфляция жоғары деңгейде қалып отыр, ал РФ Орталық банкі оны 2027 жылы мақсатты деңгейге қайтару бағдарын сақтап отыр. Еуроаймақ пен АҚШ-та наурызда инфляцияның жеделдеуі белгісіздіктің өсуімен және инфляциялық тәуекелдердің күшеюімен қатар жүрді. Осы жағдайда ЕОБ пен ФРЖ пайыздық мөлшерлемелерді өзгеріссіз қалдырып, кейінгі шешімдерге қатысты сақтық ұстанымды растады.
Оперативті деректер бойынша, 2026 жылғы қаңтар–наурызда экономиканың өсімі жылдық мәнде 3,0% болды. Мұнай секторындағы әлсіздеу динамикаға қарамастан, экономика өсімі құрылыс, көлік, өңдеу өнеркәсібі және саудадағы жоғары белсенділік есебінен жалпы алғанда орнықты болып қалды.
Проинфляциялық тәуекелдер ең алдымен Таяу Шығыстағы қақтығыс аясында сыртқы инфляциялық қысымның күшеюімен байланысты. Қосымша тәуекелдер мораторий аяқталғаннан кейін ТКШ мен ЖЖМ тарифтерінің инфляциядан жоғары қарқынмен қайта өсуі, сондай-ақ реттелетін бағалардың көтерілуінен туындайтын екінші реттік әсерлермен, оның ішінде бизнес шығындарының артуы арқылы қалыптасады. Салық өзгерістеріне бизнестің одан әрі бейімделуі және жоғары инфляциялық күтулердің сақталуы мониторингті қажет етеді. Орта мерзімді перспективада дезинфляциялық траекторияны сақтаудың маңызды шарты — дәйекті бюджеттік консолидация және квазифискалдық ынталандырудың өлшенген параметрлері.
Ағымдағы дезинфляциялық үдерістерге тұтынушылық сұраныстың біртіндеп қалыпқа келуі, оның ішінде бөлшек кредиттеудің баяулауы ықпал етуде. Бұл динамика орташа қатаң ақша-несие шарттарының сақталуы және артық өтімділікті қысқарту шаралары, соның ішінде ең төменгі резервтік талаптарды арттыру және айна операциялары аясында қалыптасып отыр. Дезинфляцияға теңге бағамының нығаюы да қолдау көрсетуде.
Қалыптасып отырған дезинфляциялық динамика әрі қарай бекітуді талап етеді. Ақша-несие шарттарын жұмсартуға көшкенге дейін реттелетін бағалар мен тарифтер реформасының қайта жандану жағдайында, сондай-ақ екінші жартыжылдықта квазифискалдық импульстің күшеюі аясында дезинфляциялық үдерістің орнықтылығын растайтын дәлел қажет. Сонымен қатар экономиканың салық өзгерістеріне бейімделуін мониторингтеу және талдау маңызды. Сыртқы экономикалық ортадағы жағдай да мұқият бақылауды талап етеді.
Қазіргі үрдістер сақталып, жаңа күйзелістер болмаса, Ұлттық Банк кейінгі шешімдер аясында базалық мөлшерлемені төмендету мүмкіндігін қарастыруға дайын болады. Базалық мөлшерлеме бойынша кезекті жоспарлы шешім 2026 жылғы 5 маусымда Астана уақытымен 12:00-де жарияланады.
