Қазақстанда сәуірден бастап бірқатар өзгеріс күшіне енеді: салық амнистиясы, тарифтер мен АИ-92 бағасына мораторийдің аяқталуы және жаңа ережелер
Қазақстанда сәуір айы өзгерістерге толы болмақ. Коммуналдық қызмет тарифтері мен әлеуметтік маңызы бар АИ-92 бензинінің бағасына қатысты мораторий тоқтатылады. Кәсіпкерлерге салық бойынша айыппұлдар мен өсімпұлдар есептен шығарылса, зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын алу үшін жеткіліктілік шегін қайта қарау мәселесі талқылануы мүмкін.
Кәсіпкерлерге салық бойынша айыппұлдар мен өсімпұлдар есептен шығарылады
Қазақстанда жыл басынан бері жаңа Салық кодексі күшіне енді. Осыған байланысты елде салық амнистиясы күтіліп отыр: оның аясында кәсіпкерлер мен бизнесмендер жинақталған айыппұлдар мен өсімпұлдарды есептен шығара алады. Амнистияға ілігу үшін кәсіпкерлік субъектілері негізгі салық берешегін 2026 жылғы 1 сәуірге дейін өтеуі тиіс.
Кімді қамтиды:
- микро және шағын бизнес субъектілері;
- 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін қалыптасқан салық берешегі бар кәсіпкерлер.
Нені есептен шығарады:
- өсімпұл;
- салықтар және басқа да міндетті төлемдер бойынша айыппұлдар.
Есептен шығару тек санкцияларға қатысты, негізгі қарызға қолданылмайды.
Өсімпұл мен айыппұлды есептен шығару шарттары Есептен шығару мүмкіндігін пайдалану үшін кәсіпкер негізгі салық қарызын 2026 жылғы 1 сәуірге дейін өтеуі қажет. Негізгі қарыз уақытында төленсе, өсімпұл мен айыппұлдар аннулирленеді.
Есептен шығару қалай қолданылады Негізгі қарыз өтелгеннен кейін өсімпұл мен айыппұлды есептен шығару өткен кезеңдер үшін тексеріс жүргізбестен, салықтық әкімшілендіру шеңберінде қолданылады. Негізгі шарт орындалса, есептен шығару үшін бөлек өтініш берудің қажеті жоқ.
Коммуналдық қызмет тарифтерін көтеруге мораторий тоқтайды
1 сәуірден бастап коммуналдық қызмет тарифтерін көтеруге мораторийдің күші жойылады. Ол өткен жылдың қазан айынан бері үкімет қабылдаған дағдарысқа қарсы шаралар аясында қолданылып келген.
Табиғи монополияларды реттеу комитетінің мәліметінше, мораторий тоқтағаннан кейін тарифтер бірден барлығына бірдей көтерілмейді: олар қажеттілікке қарай және әр компания бойынша жеке қайта қаралады. Ол үшін компания өтінім беріп, шығындарының шынымен артқанын дәлелдеуі керек.
Коммуналдық қызмет бағасын өзгерту кезінде әртүрлі факторлар ескерілетіні айтылды: инфрақұрылымды қызмет көрсету және жөндеу құны, оның қазіргі жағдайы. Сондай-ақ жекелеген өңірдегі экономикалық ахуал да есепке алынады.
Яғни өсім мөлшері бекітілмеген — әр жағдайға байланысты болады. Дегенмен шектеу бар: тарифтерді үкімет белгілеген инфляция шегінде ғана көтеруге болады. 2026 жылы ол 9–12 пайызды құрайды.
АИ-92 бағасының өсуіне мораторий аяқталады
2025 жылы жанар-жағармай бағасы еркін айналымға жіберілді. Бұл ретте наурыздың соңына дейін әлеуметтік маңызы бар отын түрі — АИ-92 бензинінің бағасын өсіруге мораторий енгізілген.
Энергетика министрлігінде мораторий аяқталғаннан кейін нарықтық баға қалыптастыруға көшу біртіндеп жүзеге асатыны айтылды.
Сарапшы Алексей Алексеевтің пікірінше, егер мемлекет 92-ші бензиннің бағасын реттеуді тоқтатса — қазақстандық жүргізушілер арасында ең танымал отын түрінің құны АИ-95 бағасына жақындауы мүмкін, бұл халықтың өмір сүру деңгейіне әсер етеді.
АИ-95 және АИ-98 бағалары нарықтық жағдайда — сұраныс пен ұсыныс негізінде қалыптасады.
Ұлттық банк базалық мөлшерлеме бойынша жаңа шешім жариялайды
Ұлттық банктің Ақша-кредит саясаты комитеті базалық мөлшерлеме бойынша кезекті шешімді 24 сәуір күні сағат 12:00-де жариялайды.
Еске салайық: 2026 жылғы 6 наурызда Қазақстан Ұлттық банкі базалық мөлшерлемені жылдық 18 пайыз деңгейінде, дәлізі +/-1 пайыздық тармақ болып сақтап қалды.
Шешім жаңартылған макроэкономикалық болжамдар мен инфляциялық тәуекелдерді бағалау ескеріліп қабылданған. Реттеуші дерегінше, ақпанда жылдық инфляция қаңтардағы 12,2 пайыздан 11,7 пайызға дейін баяулаған.
Базалық мөлшерлеме деген не және ол неге әсер етеді Базалық мөлшерлеме — Ұлттық банктің ақша-кредит саясатының негізгі құралы. Ол банктердің қандай пайызбен ақша қарызға ала алатынын көрсетеді және халық пен бизнес үшін кредиттер мен депозиттер бойынша пайыздарға едәуір ықпал етеді.
Базалық мөлшерлеме көтерілгенде экономикадағы ақша «қымбаттайды» — кредиттер мен қарыздар бойынша пайыздар өседі. Соның нәтижесінде бизнес те, халық та аз жұмсап, көбірек жинақтауға ұмтылады. Тұтынудың төмендеуі бағаның өсуін баяулатып, инфляцияны тежеуге ықпал етеді.
Ұлттық банк базалық мөлшерлемені төмендеткенде ақша арзандайды. Қысқа мерзімде бұл әдетте теңгенің әлсіреуіне әкелуі мүмкін — валюта нарығы қатысушылары бағам төмендейді деп күтіп, ұлттық валютаға қарсы әрекет етеді. Ұзақ мерзімде мөлшерлемені төмендету инфляцияны баяулатуы ықтимал, бұл керісінше теңгені нығайтуға әсер етуі мүмкін.
Көлік салығын төлеу мерзімі аяқталады
Бұл 2025 жылға арналған көлік салығына қатысты. Жеке тұлғалар төлемді 2026 жылғы 1 сәуірден кешіктірмей енгізуі тиіс.
Салық мөлшері әр көлік құралы бойынша жеке есептеледі. Ол автокөліктің қозғалтқыш көлеміне байланысты және айлық есептік көрсеткіш (АЕК) негізінде анықталады.
2026 жылы 2025 жылғы есепті кезең үшін салық есептегенде 2025 жылы қолданыста болған АЕК пайдаланылады — 3 692 теңге.
Нақты соманы Мемлекеттік кірістер комитеті сайтындағы арнайы калькулятор арқылы білуге болады. Есептеу үшін жылды, көлікке иелік еткен ай санын, көлік түрін және қозғалтқыш көлемін көрсету қажет.
Сондай-ақ 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңа Салық кодексінде көлік салығына қатысты өзгерістер қарастырылғаны еске салынды.
Үлескерлер электронды шарт арқылы қорғалады
2026 жылғы сәуірден бастап Қазақстанда үлестік қатысу туралы электронды шарттарға толық көшу енгізіледі және олар «Қазреестр» жүйесінде жедел тіркеледі. Бұл жылжымайтын мүлік саласын цифрландыру аясында көзделіп, үлескерлерді қорғауға бағытталған.
Жаңашылдықтың негізгі мақсаты — жылжымайтын мүлікті екі рет сату жағдайларын болдырмау және азаматтардың қаражатын қорғау. Шарттар бойынша барлық төлемдер тек қолма-қол ақшасыз форматта, екінші деңгейлі банктер арқылы жүргізіледі, бұл қатаң банктік бақылауды қамтамасыз етеді. Мұндай шара мәмілелердің ашықтығын арттырып, үлестік құрылысқа қатысушылардың құқықтарын қорғауды күшейтеді.
Астанада ақылы айыптұрақтар мен эвакуация енгізіледі
23 сәуірден бастап Астана тұрғындары дұрыс қойылмаған автотұрақ үшін айыппұлмен қатар, көлікті эвакуациялау және айыптұрақта сақтау құнын да төлейтін болады.
Эвакуация құны — 3 АЕК (2026 жылы 12 975 теңге).
Сақтау құны көлік түріне байланысты:
- Мотоциклдер: 1-күн — 1 АЕК (4 325 теңге), кейін — 2 АЕК (8 650 теңге);
- Квадроциклдер: 1-күн — 1,5 АЕК (6 487 теңге), кейін — 3 АЕК (12 975 теңге);
- Жеңіл көліктер: 1-күн — 3 АЕК (12 975 теңге), кейін — 5 АЕК (21 625 теңге);
- 3,5 тоннаға дейінгі жүк көліктері: 1-күн — 5 АЕК (21 625 теңге), кейін — 7 АЕК (30 275 теңге);
- 0,75 тоннаға дейінгі тіркемелер: 1-күн — 2 АЕК (8 650 теңге), кейін — 4 АЕК (17 300 теңге);
- 3,5 тоннаға дейінгі тіркемелер: 1-күн — 5 АЕК (21 625 теңге), кейін — 7 АЕК (30 275 теңге).
Көлік неғұрлым ірі болса, тариф соғұрлым жоғары. Жаңашылдық эвакуацияның ашықтығын арттыруға және көліктерді иелеріне қайтаруды жеделдетуге бағытталған.
Алғашқы Stadler вагондары іске қосылады
«Тальго» құрамдарын алмастыратын алғашқы Stadler вагондарын сәуір айында пайдалануға беру жоспарланып отыр. Бұл туралы көлік вице-министрі Талгат Ластаев мәлімдеді.
Іске қосу күні әзірге нақтыланбаған. Ластаевтың айтуынша, қазір «Қазақстан темір жолы» мен Stadler арасында техникалық талаптар бойынша жұмыс жүріп жатыр.
2026 жылы осындай 191 вагон шығару жоспарланған.
ЕНТ тапсыруға өтінім берудің үшінші кезеңі басталады
10–25 сәуір аралығында талапкерлер онлайн түрде Бірыңғай ұлттық тестілеуге (ЕНТ) қатысуға өтінім бере алады. Тіркелу кезінде талапкер тестілеу пунктін, емтихан күні мен уақытын таңдайды.
Егер талапкер белгіленген мерзімде өтінім бермесе, оған кейінірек тіркелуге рұқсат берілуі мүмкін — бос орын болған жағдайда және ауру, жақын туысының қайтыс болуы, олимпиадаларға қатысу немесе төтенше жағдай сияқты дәлелді себептер болғанда.
Еске салайық: 2026 жылғы наурызда Қазақстанда ЕНТ ережелері өзгертілді. Енді емтиханға тіркеліп, бірақ тестілеуге келе алмаған талапкерлер оны басқа күні тапсыра алады.
Апелляция беру тәртібі де өзгерді. Тесттен кейін талапкер нәтижелер картасын көреді, танысуға және апелляция беру туралы шешім қабылдауға 10 минут беріледі. Өтінішті 30 минут ішінде беруге болады, апелляция нәтижелері 30 жұмыс күні ішінде ұсынылады.
Сонымен қатар «Химиялық инженерия және процестер» мамандығы үшін бейіндік пәндер комбинациясы түзетілді: химия және физика немесе биология тапсыру қажет. Тест құрылымының қалған бөлігі бұрынғыдай.
ЕНТ тапсыруға өтінім берудің келесі кезеңі 25 шілде – 5 тамыз аралығында өтеді.
ЕНПФ-тан қаражат алуға жеткіліктілік шегі қайта қаралуы мүмкін
Қазақстанда ЕНПФ-тан қаражатты мерзімінен бұрын алу үшін жеткіліктілік шектерін көтеру жоспарланып отыр. Қазір заң жобасы әзірленіп, ол Ұлттық банкпен және қаржы реттеушісімен келісіліп жатыр. Өзгерістерді сәуірде қарастыру жоспарланған.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Аскарбек Ертаевтің айтуынша, соңғы бес жылда қазақстандықтар шамамен 5 триллион теңге шешіп алған, оның ішінде шамамен 1 триллионы — 20–35 жас аралығындағы жастар. Министрлікте бұл жинақтаушы зейнетақы жүйесін сақтау үшін тәсілдерді қайта қарауды қажет етеді деп санайды.
Болжам бойынша, ең төменгі жеткіліктілік шегі жыл сайын ағымдағы жинақ сомасына қатысты шамамен 10 пайызға өсіріледі. Шектен жоғары бөлігі бұрынғыдай шешіп алуға қолжетімді болады.
Мемлекеттік қызметке қабылдау ережелері өзгереді
1 сәуірден бастап Қазақстанда мемлекеттік қызметке қабылдаудың жаңартылған тәртібі енгізіледі. Мәлімделгендей, жаңа жүйе конкурстық рәсімдердің ашықтығы мен тиімділігін арттыруға бағытталған және іріктеу процесін толық автоматтандырады.
Конкурсқа қатысу үшін үміткерлер өтінімді eqyzmet.gov.kz порталы арқылы онлайн береді. Бұл тәсіл уақытты үнемдеуге және мемлекеттік қызметке түсу процесін барынша қолжетімді етуге бағытталған.
"Перед участием в конкурсе кандидаты проходят тестирование на знание законодательства, а также этап оценки личных качеств. Тестирование по законодательству включает Конституцию, законы "О государственной службе", "О противодействии коррупции", а также Кодекс этики. В тесте из 55 вопросов необходимо
