Қазақстанда 1 шілдеден бастап несие беру ережелері өзгереді: банктер табыс пен қарыз жүктемесін қатаңырақ бағалайды
Қазақстанда 1 шілдеден бастап несиелерді беру ережелері өзгереді. Жаңа талаптарға сәйкес банктер қарыз алушылардың төлем қабілетін бұрынғыдан да қатаң бағалап, шешім қабылдауда табыс деңгейі мен қарыз жүктемесіне көбірек мән береді.
Несиенің берілуі табысқа көбірек тәуелді болады Алдағы өзгерістер туралы Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов бұған дейін мәлімдеген. Шілдеден бастап банктер клиенттердің төлем қабілетін бағалауда жаңа көрсеткіштерді енгізеді:
- Қарыз жүктемесі коэффициенті (КДН)
- Қарыздың табысқа қатынасы коэффициенті (КДД)
КДН адамның табысының қандай бөлігі қазірдің өзінде несиелер мен басқа да міндетті төлемдерге жұмсалып жатқанын көрсетеді. Бұл көрсеткіш жоғары болған сайын, жаңа несие алу мүмкіндігі төмендейді.
КДД жаңа несиені қаржылық ауыртпалыққа ұрынбай өтеу мүмкіндігін бағалауға көмектеседі. Яғни банктер адамның табысының қандай бөлігі қарыздарды өтеуге кетіп жатқанын және жаңа несие бойынша төлемді көтере алатынын есепке алады.
Ресми табысы жоқ азаматтарға несие алу қиындайды Негізгі өзгерістердің бірі — ресми табысқа басымдық берілуі. Банктер мына деректер арқылы расталатын табысқа сүйенеді:
- зейнетақы аударымдары;
- міндетті медициналық сақтандыру жүйесі.
Табысы тұрақты әрі расталған азаматтардың несие алу мүмкіндігі жоғары болады.
Жаңа шектеулер кімдерге әсер етеді Өзгерістер ең алдымен табысы расталмаған қазақстандықтарға қатысты болады. Олардың қатарына:
- жалақыны бейресми түрде ("конвертпен") алатын қызметкерлер;
- еңбек шартысыз жұмыс істейтін адамдар;
- тұрақты немесе расталған табысы жоқ азаматтар.
Жаңа ережелер не үшін енгізіледі Өзгерістер банктер үшін де, қарыз алушылар үшін де тәуекелді азайтуға бағытталған. Бұл жеткілікті табысы болмаса да несие алып, біраз уақыт төлеп, кейін қарыз жүктемесін көтере алмай қалатын жағдайлардың алдын алуға тиіс. Жаңа талаптар кредиттеуді тұрақты етуге бағытталады.
Ережелер нысаналы әрі икемді болады Қазақстанда бұған дейін де ұқсас шектеулер болған, алайда шілдеден бастап оларды қайта баптап, икемдірек ету жоспарланып отыр. Енді банктер табыс деңгейін дәлірек есепке алып, әр қарыз алушыны жеке бағалауға көбірек көңіл бөледі.
Өзгерістер қашан күшіне енеді Жаңа ережелерді 1 шілдеден бастап енгізу жоспарланған. Сондықтан несие алуды жоспарлаған азаматтарға, әсіресе табысты растау бөлігінде, жаңа талаптарды алдын ала ескерген жөн.
Бұған дейін Қазақстанда несие алу енді оңай болмайтыны туралы да айтылған. Бұл жөнінде Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі төрағасының орынбасары Олжас Қизатов түсіндірген.
Сонымен қатар 2025 жылдың қыркүйегінен бастап Қазақстанда несиелерге қатысты жаңа ережелер жұмыс істей бастағаны еске салынды. Онда қарыз алушының шешімді ой елегінен өткізуіне мүмкіндік беретін "суыту кезеңі" енгізілген, сондай-ақ жауапты кредиттеу қағидаттары қарастырылған. Бұл адамдардың көтере алмайтын қарызға батпауына бағытталған.
