Қазақстанда 14 наурыз — тыныштық күні: референдум қарсаңында үгіт-насихат пен сауалнама жариялауға қойылған тыйымдар түсіндірілді
Орталық референдум комиссиясының мүшесі **Ляззат Суйндык** 14 наурыздағы тыныштық күні және 15 наурызда өтетін **конституциялық реформа бойынша референдум** кезінде қандай әрекеттерге тыйым салынатынын түсіндірді.
Не болды **14 наурызда** Қазақстанда тыныштық күні басталады. Бұл күні кез келген **үгіт-насихатқа** (адамдарды белгілі бір тарапты таңдауға белсенді түрде шақыру және иландыру) тыйым салынады. **15 наурызда** елде референдум өтеді.
Ляззат Суйндыктың айтуынша, үгіт-насихат кезеңі **бүгін 00:00-де** аяқталады.
«Бұл 14 наурызда және 15 наурыздағы дауыс беру күні кез келген үгіт-насихатқа тыйым салынады деген сөз. Дауыс беру орындарынан тыс жерлерде бұрын ілінген баспа үгіт материалдары мен плакаттар бұрынғы орындарында қала алады», – деді Суйндык.
Үгіт-насихатқа тыйымды бұзғаны үшін жауапкершілік Тыйымды бұзғаны үшін жауапкершілік **Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 120-бабы 2-тармағына** сәйкес қарастырылған — «Тыйым салынған кезеңде сайлауалды үгіт жүргізу».
Айыппұл мөлшері:
- **жеке тұлғалар үшін** — 15 АЕК (**2026 жылы 55 380 теңге**);
- **шағын бизнес субъектілері және коммерциялық емес ұйымдар үшін** — 20 АЕК (**73 840 теңге**);
- **орта бизнес субъектілері үшін** — 25 АЕК (**92 300 теңге**);
- **ірі бизнес үшін** — 35 АЕК (**129 220 теңге**).
Қоғамдық пікір сауалнамалары Орталық референдум комиссиясы дауыс беру күні **қоғамдық пікір сауалнамаларының нәтижелерін жариялауға** шектеулер бар екенін еске салды. Ляззат Суйндыктың сөзінше, референдум нәтижесіне қатысты **болжамдарды** немесе **социологиялық зерттеулер деректерін** жариялауға тыйым салынады.
Ерекшелік тек **экзитполдарға** қатысты — учаскеден шыққан сайлаушылар арасында жүргізілетін сауалнама. Мұндай сауалнаманы тек Орталық референдум комиссиясын алдын ала хабардар еткен **заңды тұлғалар** ғана жүргізе алады. Мұндай ұйымдардың тізімі комиссияның сайтында жарияланған.
Бұл талаптарды бұзғаны үшін де **әкімшілік жауапкершілік** көзделген.
Контекст **11 ақпанда** Президент **Қасым-Жомарт Тоқаев** Конституция бойынша республикалық референдум өткізу туралы жарлыққа қол қойды.
Референдумдағы дауыс беру **15 наурызда 07:00-ден 20:00-ге дейін** өтеді, егер азаматтарға ыңғайлы болу үшін нақты аумақтық комиссиялар өзге уақыт белгілемесе.
Бюллетеньде бір ғана сұрақ болады:
«Бұқаралық ақпарат құралдарында 2026 жылғы 12 ақпанда жарияланған Қазақстан Республикасы Конституциясының жаңа жобасын қабылдайсыз ба?»
Жалпы түзетулер елдің негізгі заңы мәтінінің **84 пайызына** қатысты. Бөлімдер немесе баптар бойынша бөлек дауыс беру болмайды: азаматтар құжатты **толықтай** ғана қолдай алады немесе **толықтай** қабылдамай тастай алады.
Бұған дейін референдум өткізуге жұмсалатын шығын шамамен **20,8 миллиард теңге** екені хабарланған.
