Нью-Йорк – Ташкент рейсінде қазақстандық дәрігер есінен танған жолаушыға 10 сағат бойы шұғыл көмек көрсетті
9 наурыз күні Нью-Йорк – Ташкент бағыты бойынша ұшып бара жатқан рейсте жолаушылардың бірі кенеттен есінен танып қалды. Борттағы жалғыз дәрігер — қазақстандық травматолог-ортопед, медицина ғылымдарының докторы, профессор **Ерсин Жунусов** — шамамен **10 сағат** бойы жолаушының өмірі үшін күресіп, жердегі әріптесімен байланыса отырып шұғыл көмек көрсетті.
«Солтүстік полюс арқылы»: әуедегі күтпеген жағдай
Ерсин Жунусов Қазақстанға **AAOS (American Academy of Orthopaedic Surgeons) — 2026** конгресінен (Нью-Орлеан) қайтып келе жатқан. Ол **Нью-Йорк — Ташкент**, одан әрі **Ташкент — Астана** бағытымен ұшқан.
Дәрігердің айтуынша, ұшақ көкке көтерілгеннен кейін шамамен **2,5 сағаттан соң** бортсерік дауыс зорайтқыш арқылы: **«Жолаушылар арасында дәрігер бар ма?»** деп сұраған. Бір жас жігіттің жағдайы нашарлап, **айқын тахикардия** және **қан қысымының жоғарылауы** байқалған.
Борттағы **246 адамның** ішінде жалғыз дәрігер Ерсин Жунусов болып шыққан.
Дәрігер жолаушының көрсеткіштерін былай сипаттады: **артериялық қысым — 150/100 мм сын.бағ., пульс — минутына 140 соққы**, тыныс алу жиілігі бұзылған. Қиындықтың бірі — науқастың **ес-түссіз** болып, сұрақтарға жауап бере алмауы. Сонымен қатар бортсерік ұшақтың **Солтүстік полюс арқылы** ұшып бара жатқанын, ең жақын әуежайға дейін **кемінде үш сағат** бар екенін ескерткен.
Экипаж ұсынған фонендоскоппен жүрек ырғағын тыңдаған кезде, дәрігер жүрек жұмысының **үзілістермен** жүріп жатқанын байқаған. Белгілерді саралай келе, ол **жүрек ырғағының бұзылуына** күмәнданған және жүрек кез келген сәтте тоқтап қалуы мүмкін екенін түсінген.
«Бірі — әуеде, бірі — жерде»: 10 сағаттық шұғыл көмек
Борттағы Wi‑Fi көмегімен Ерсин Жунусов Астанадағы досы — профессор, кардиоаритмолог **Аян Абдрахмановпен** байланысқан.
Олардың сөзінше, жұмыс «бір дәрігер — әуеде, екіншісі — жерде» қағидасымен жүргізілген. Аян Абдрахманов бірден ұшақта қандай дәрілер барын, науқастың жағдайын және тексеріс кезінде қандай деректер анықталғанын нақтылаған.
Ұшақтағы медициналық жабдық ретінде тек:
- **механикалық тонометр және фонендоскоп**,
- **оттегі баллоны**,
- **«Папазол»** препараты болған.
Жолаушылардың өзінен **«Валидол»**, **«Каптоприл»** және пульс жиілігін де көрсететін **электронды тонометр** табылған.
Аян Абдрахмановтың кеңесіне сәйкес, егер науқас есін білсе, **мүмкіндігінше терең дем алып, демді ұстап тұру** ұсынылған — кейде бұл жүрек ырғағын қалыпқа келтіруге көмектеседі. Егер нәтиже болмаса, **құсу рефлексін шақыру** арқылы да жүрек ырғағына әсер етуге болатыны айтылған.
Алайда жолаушы әлсіз болып, **кезең-кезеңімен есінен танып** отырғандықтан, бұл тәсілдер нәтиже бермеген. Осы себепті Ерсин Жунусов қан қысымын тұрақты өлшеп, **әр 5–7 минут сайын** пульсін бақылаған.
Дәрігер науқасқа **оттегі маскасын** кигізген. Шамамен **40–45 минуттан кейін** жолаушы біртіндеп есін жиып, сұрақтарға жауап бере бастаған. Қарым-қатынас аудармашылар арқылы жүрген: жолаушы орыс тілін білмеген, ал дәрігер өзбек тілін білмеген. Жолаушы өз қорқынышын жеткізіп, өліп қалудан қауіптенетінін және жүрегі «кеудеден шығып кетердей» соғып тұрғанын айтқан.
Шамамен **1,5–2 сағаттан кейін** қан қысымы да біртіндеп төмендей бастағанымен, пульс ұзақ уақыт жоғары деңгейде сақталған. Дегенмен оттегі терапиясының арқасында ер адамның жағдайы біртіндеп жақсарған. Қонуға жақын ол анық сөйлей бастағанымен, әлі де әлсіз болған.
Қорытынды және кеңес
Шамамен **10 сағаттық** бақылаудан кейін жолаушының жағдайы тұрақтанған. Ұшақ **Ташкентке** аман-есен қонып, капитан Ерсин Жунусовқа бортта адам өмірін сақтап қалғаны үшін жеке алғыс айтқан.
Ерсин Жунусов әріптестеріне **шұғыл медициналық көмек дағдыларын үнемі жетілдіріп отыруды** ұсынды. Оның айтуынша, травматолог ретінде ол тәжірибесінде жол-көлік және өндірістік жарақаттардан кейінгі ауыр науқастармен, сондай-ақ авиакатастрофалармен байланысты жағдайлармен бірнеше рет бетпе-бет келген, сондықтан жедел көмектің негізгі қағидаларын меңгерген.
Сондай-ақ дәрігер ұшу алдында жолаушыларға өз жағдайына мұқият қарап, ағза әуедегі жүктемеге төтеп бере ала ма деген **аз да болса күмән** болса, тәуекелге бармауға кеңес берді.
