ВАП аудиті: қазақстандық ЖОО түлектерінің мамандық бойынша жұмысқа дайындығы әрдайым жеткілікті емес
Жоғары аудиторлық палата (ВАП) жоғары білім беру саласына аудит жүргізіп, қазақстандық жоғары оқу орындарының түлектері әрдайым мамандығы бойынша жұмыс істеуге дайын бола бермейтінін анықтады. Негізгі себеп ретінде мамандарды даярлау деңгейінің төмендігі аталды.
ВАП мүшесі Тлеген Қаскиннің айтуынша, аудит нәтижелері білім сапасын қамтамасыз ету жүйесінің көп жағдайда формалды болып қалып отырғанын және түлектердің нақты құзыреттеріне әлсіз бағдарланғанын көрсеткен.
Мәжілістегі құқық сағатында Қаскин ұлттық аккредиттеу агенттіктері бағалаудың 80 пайызына дейінін ЖОО-лардың ішкі ресурстары мен процестеріне беретінін, ал жұмыс берушілердің пікірі мен жұмысқа орналасу көрсеткіштерінің үлесі шамамен 5 пайыз ғана екенін айтты.
НПП "Атамекен" бағалауынша, көптеген білім беру бағдарламалары формалды сипатқа ие: практикалық даярлық жеткіліксіз, өндірістік кейстер жоқ, ал оқу жоспарлары цифрландыру мен жасанды интеллектіні дамыту сияқты заманауи талаптарды ескере бермейді.
Осының салдарынан түлектер нақты экономиканың және кәсіби қызметтің талаптарына жеткілікті деңгейде дайын болмай шығады.
Аудиторлар анықтаған өзге мәселелер
Стратегиялық сабақтастықтың болмауы - Стратегиялық құжаттардың жиі ауысуы; - Талаптардың төмендеуі және нысаналы көрсеткіштердің нашарлауы (ЖОО рейтингтері, жұмысқа орналасу).
Мемлекеттік бақылау мен цифрландырудың әлсіздігі - Тексерістер іс жүзінде жүргізілмейді; - Жүйелер интеграцияланбаған; - Деректер қолмен енгізіледі, бұл талаптарды айналып өтуге мүмкіндік беруі ықтимал (мысалы, шетелдік ЖОО-лардан ауысу арқылы).
Мемлекеттік тапсырыс пен еңбек нарығы арасындағы алшақтық - Сұранысқа ие емес мыңдаған грант; - Мамандық бойынша жұмысқа орналасу үлесінің төмендігі (әсіресе IT саласында).
Мемлекеттік тапсырысты әкімшілендіру проблемалары - Қаражатты бөлудің ашық еместігі; - Грант беру кезіндегі бұзушылықтар; - Орталықтандырылған есептің болмауы.
Оқудан шығару және міндетті өтеу кезіндегі тәуекелдер - Оқудан шығарылған студенттерге миллиардтаған теңге жұмсалған, бірақ қаражатты қайтару тетігі жоқ; - Міндетті өтеуден жалтару схемалары бар.
ЖОО инфрақұрылымы мен басқаруындағы мәселелер - Жатақхана тапшылығы; - Деректердегі алшақтық; - Қаражаттың басым емес шығындарға бағытталуы.
Бұған дейін ВАП "Болашақ" бағдарламасы бойынша стипендиялар талаптарға іс жүзінде сәйкес келмеген қазақстандықтарға берілгенін мәлімдеген. Бұл бойынша 7,7 миллиард теңге "босқа" жұмсалғаны көрсетілген.
