Алматыда электросамокат жаяу жүргіншіні қағып, оқиға орнынан кетіп қалған: қауіпсіздік мәселесі қайта көтерілді
Алматыда электросамокатқа қатысты кезекті оқиға — жаяу жүргіншіні қағып, кейін оқиға орнынан кетіп қалу — қала көшелеріндегі қауіпсіздік мәселесін қайтадан өзекті етті. Ережелердің қатаңдатылуына және құқықбұзушылықтардың көбеюіне қарамастан, самокат мінгендер тротуармен жүруін жалғастырып, ал зардап шеккендер кінәліні табу мен жауапкершілікке тартуда қиындықтарға тап болатыны айтылды.
«Қақты да, кетіп қалды»
Алматы тұрғыны Threads әлеуметтік желісінде 14 сәуір күні Төле би көшесінде болған жағдай туралы жазды. Оның айтуынша, электросамокат оны жоғары жылдамдықпен қағып кеткен. Соққының қатты болғаны сонша, қыз бірнеше метрге ұшып кеткенін жеткізді.
"Мен үш метрге ұшып кеттім. Кроссовка бір жаққа, телефон — екінші жаққа. iPhone дисплейі сынған. Ең сорақысы — адам тіпті тоқтамады да, қашып кетті", — деп жазды ол.
Қыздың айтуынша, оған өтіп бара жатқан адамдар көмектесіп, жедел жәрдем мен полиция шақырған.
"Куәгерлердің айтуынша, бір самокатта екеу болған, олар өте жылдам жүрген", — деп қосты ол.
Зардап шеккен тұрғын қазір оқиға бойынша арыз берілгенін, алайда істің ілгерілемей тұрғанын мәлімдеді.
"Арыз бар, бірақ оны учаскелік инспекторлар бір-біріне лақтырып жүр, өйткені кәмелетке толмаған болды ма, жоқ па — түсіне алмай отыр", — дейді ол.
Ол электросамокат мәселесі қалада әлі шешілмегенін атап өтті.
"Ең қорқыныштысы — соққы емес, мені жалғыз тастап кеткені. Тіпті жануарды қағып кетсе де — тоқтап, көмектесуге тырысады. Ал мұнда — адам. Және нөл адамгершілік", — деп жазды ол.
Сондай-ақ, қыздың пікірінше, қаланың қарбалас көшелерінде самокатшыларға арналған қажетті инфрақұрылым жоқ.
"Ең жүктемесі жоғары даңғылдардың бірі — Төле би — самокаттарға жағдай жасалмаған. Олар балалар, қарттар және жүкті әйелдер жүретін тротуармен жүреді. Біреу үшін мұндай соққы өлімге әкелуі мүмкін", — деді ол.
Оның айтуынша, электросамокаттар іс жүзінде қауіпті көлік түріне айналғанымен, реттеу жеткіліксіз.
"Самокат — аяғыңмен итерілетін нәрсе. Велосипед — педаль айналдыратын көлік. Ал мына электрлілер — мопедтің жылдамдығына дейін үдей алатын транспорт, бірақ неге екені белгісіз, әлі күнге дейін тротуармен жүреді", — деді ол.
Зардап шеккен тұрғын мұндай оқиғалар қанша рет қайталануы керек екенін және көшедегі қауіпсіздік қашан бақылауға алынатынын сұрақ етіп көтерді.
Пайдаланушылардың реакциясы
Жазбаға пікір қалдырған басқа қолданушылар да электросамокатшылармен соқтығысу салдарынан ауруханаға түскен жағдайларын бөліскен.
Жаңа ережелер: 1 шілдеден бастап тротуарға тыйым
Қазақстанда электросамокаттарға қатысты жаңа ережелер бекітілгені еске салынды. 1 шілдеден бастап олардың тротуармен жүруіне тыйым салынады.
Ерекшелік тек арнайы белгіленген жаяу жүргінші көшелеріндегі бірлескен қозғалыс аймақтарына қатысты болады. Онда жылдамдық 6 км/сағ дейін шектеледі, ал басымдық жаяу жүргіншілерде қалады.
Сонымен бірге, велосипедтер мен қуаты төмен электр көлік құралдары тротуармен жүру құқығын сақтайды.
Оқиға аясында екі мәселе өткір қойылды: жаңа ережелер күшіне енгенге дейін жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігін қалай қамтамасыз ету керек және бұл талаптар іс жүзінде орындала ма.
Қала тұрғындары қолданыстағы шектеулердің практикада бірнеше жылдан бері жиі еленбейтінін атап өтеді. Соның салдарынан электросамокаттар тротуармен жоғары жылдамдықта жүріп, жаяу жүргіншілерге қауіп төндіруін жалғастырып келеді.
Полиция не дейді
Алматы полиция департаменті оқиға бойынша тексеру жүргізіліп жатқанын хабарлады.
"Қазіргі уақытта самокат жүргізушісінің жеке басын және оқиғаның барлық мән-жайын анықтауға бағытталған жедел-тексеру іс-шаралары кешені жүзеге асырылуда. Осы мақсатта қалалық бейнебақылау жүйелерінің мүмкіндіктері пайдаланылып, сондай-ақ көрсетілген уақыт аралығында көлік құралын жалға алған пайдаланушы туралы деректерді алу үшін кикшеринг компанияларына ресми сұраулар жолданды", — делінген хабарламада.
Полиция тексеру барысы ерекше бақылауда екенін айтты.
"Мұндай фактілер назардан тыс қалмайды. Құқықбұзушының жеке басын анықтау — уақыт пен тартылған техникалық ресурстар мәселесі", — деп мәлімдеді баспасөз қызметі.
Ведомство Алматыда микромобильді көлік сегментінде тәртіп орнату жұмысы жүйелі түрде жүргізіліп жатқанын да атап өтті.
"Соңғы ауқымды жедел-профилактикалық "Стоп-нарушение" іс-шарасы барысында электросамокат пайдаланушылары жасаған шамамен бес мың құқықбұзушылық анықталып, жолы кесілді. 4 600-ден астам самокат мамандандырылған айып тұрағына қойылды", — деп хабарлады Алматы ПД.
Өткен жылдағы деректер
ІІМ дерегінше, 2025 жылы Қазақстанда электросамокаттардың қатысуымен 213 жол-көлік оқиғасы тіркеліп, 224 адам зардап шеккен. Самокатшылардың кінәсінен 42 апат болып, 52 адам жарақат алған. Барлық оқиғалардың 95 пайызы Алматыға тиесілі болған.
Өткен жылдың басынан бері электросамокат жүргізушілері жол қозғалысы ережелерін 20 мыңнан астам рет бұзған. Ең көп бұзушылық — 7 435 жағдай (жалпы санының 76 пайызы) — Алматыда тіркелген.
Өткен жазда Алматы қалалық балаларға шұғыл медициналық көмек көрсету орталығының қабылдау бөлімінің меңгерушісі Мейржан Курманалиев жылы мезгілде күн сайын бөлімге 2–3 жарақат алған баланың түсетінін айтқан. Бұл айына шамамен 60–90 адамға дейін, ал жаз бойы — шамамен 300 кәмелетке толмағанға тең. Бұл — тек бір аурухананың деректері екені көрсетілген.
"Пациенттердің шамамен 30 пайызы ауруханаға жатқызылады. Көбіне оларда қосарланған жарақаттар анықталады: яғни әртүрлі деңгейдегі бірнеше зақым — бас-ми жарақаты, аяқ-қол сынуы, сыдырылу және асфальтқа үйкелістен болған күйік. Биыл бізде өлім жағдайы тіркелген жоқ, бірақ ауыр жарақаттар бар, науқас реанимацияда үш тәулікке дейін жатады", — деді Курманалиев.
Ол самокаттың салмағы 20–30 келі екенін, оған үстіндегі адамның салмағы қосылатынын атап өтті.
"Шамамен 70–100 келі салмақ жылдамдықпен 30 келі баланы қағып кетеді. Ол автоматты түрде төрт метрге ұшып кетеді. Мұндай соққы баланы 30–40 км/сағ жылдамдықпен көлік қағып кеткенмен тең".
Ересектер үшін де электросамокатпен соқтығысу салдары ауыр болуы мүмкін. Алматыдағы №7 қалалық клиникалық аурухананың политравма бөлімшесінің меңгерушісі Рамзан Аскеровтің айтуынша, олардың бөлімшесіне осы көлік түрі қатысқан апаттардан кейін тәулігіне 5–10 адам көмекке жүгінген.
Олардың әр үшіншісі операцияға мұқтаж болған. Ең көп зардап шеккендер — 20–45 жас аралығындағы адамдар. Жүгінгендердің шамамен 20 пайызы — самокат қағып кеткен жаяу жүргіншілер.
"Көбіне пациенттер бас-ми жарақаттарымен, бұғана, білек сүйектерінің сынуымен түседі. Оның үстіне жарақаттар жеткілікті түрде ауыр", — деген еді маман.
№4 қалалық клиникалық аурухананың травматолог дәрігері Жайлау Абдуллаев өз бөлімшесіне айына 18–45 жас аралығындағы шамамен 40 пациент жүгінетінін айтқан. Оның ішінде:
- 80 пайызы — самокатпен жүргендер;
- 20 пайызы — шағын мобильді көліктегі "лихачтан" жалтарып үлгермегендер.
Алматыдағы қазіргі жағдай
5 сәуір күні редакция тілшісі жаңа маусым басталғаннан кейін электросамокаттарды пайдалану жағдайы өзгерді ме, соны тексеру үшін мегаполис көшелерімен жүргені еске салынды.
Бақылауына сәйкес, өткен жылы бірнеше рет көтерілген мәселелер мен бұзушылықтар негізінен сол күйі қалған: электросамокаттар әлі де кез келген жерге тасталып кетеді, бір самокатқа екі адам мінеді, жүргізушілер жолдан жаяу түспей өтеді, жылдамдық режимін бұзады, ал басқаруға жиі кәмелетке толмағандар жіберіледі.
