Маулен Әшімбаев «Логика реформ‑6: өзгермелі әлемдегі мүмкіндіктер терезесі» мақаласында жаһандық өзгерістер мен Қазақстан стратегиясын талдады
Сенат төрағасы Маулен Әшімбаев «Логика реформ‑6: окно возможностей в меняющемся мире» атты мақала жариялап, қазіргі жаһандық өзгерістер кезеңіне және олардың халықаралық қатынастар мен Қазақстанның стратегиясына ықпалына терең талдау жасады.
Мақалада автор әлем халықаралық тәртіптің терең трансформация кезеңін бастан өткеріп жатқанын атап өтеді. Қазіргі үдерістер бұрынғы реттеу тетіктерінің ыдырауымен, қауіпсіздік саласындағы елеулі сын-қатерлермен және жаһандық басқарудың дәстүрлі үлгілерінің дағдарысымен сипатталады. Сонымен бірге, Әшімбаев бұл өзгерістерді «хаос» ретінде емес, халықаралық жүйенің жаңа күйге — орталықтандырылмаған, көпқабатты және функционалдық тұрғыдан әртараптанған әлемдік тәртіпке өтуі ретінде бағалайды.
Автор мемлекеттер арасындағы өзара іс-қимылдың икемді, жағдайға бейім және көпқырлы форматтарын көздейтін мультиплексті әлем тұжырымдамасына сүйенеді. Мұндай жағдайда әмбебап идеологиялық үлгілерден гөрі прагматизм, мемлекеттердің өз қауіпсіздігі үшін жауапкершілігі және жаһандық үдерістерге кіріге алу қабілеті маңызды бола түседі.
Мақалада халықаралық қатынастардағы бұрынғы тәсілдердің өз әлеуетін сарққаны айтылған. Либералды модельдің дағдарысы, әмбебап құндылықтарды таңуға ұмтылыс және басқарудың орталықтандырылған схемалары ұзаққа созылған қақтығыстар мен құрылымдық теңгерімсіздіктерге алып келгені көрсетіледі. Бүгінгі таңда мемлекеттер вертикалды иерархияларға емес, өңірлік және функционалдық байланыстарға сүйенетін желілік қағидат алдыңғы орынға шығады.
Әшімбаевтың пікірінше, қалыптасып жатқан халықаралық қатынастар архитектурасы Қазақстан үшін мүмкіндіктер терезесін ашады. Айтарлықтай транзиттік, ресурстық және адами әлеуеті бар ел ретінде Қазақстан XXI ғасырдың жаңа әлемдік тәртібінде лайықты орын алуға мүмкіндік алады. Автор мемлекет рөлін айқындайтын факторлар тек материалдық ресурстармен шектелмей, оның жаһандық экономикалық, логистикалық және саяси желілерге қаншалықты кіріге алғанымен өлшенетінін атап өтеді.
Сондай-ақ мақалада Қазақстанның маңызды өңірлік және халықаралық рөлі бар орта державалардың бірі ретінде танылғаны көрсетіледі. Автордың пайымдауынша, бұл мәртебе стратегиялық автономияға, икемді дипломатиялық маневрге және жаһандық ықпалды күшейтуге қосымша мүмкіндік береді. Ол елге орнықты даму, қауіпсіздік пен тұрақтылық мүддесінде әрекет етуге және халықаралық қатынастар жүйесіндегі позициясын нығайтуға жол ашады.
Әшімбаев Қазақстанның қолданыстағы өзара іс-қимыл форматтарына қатысумен қатар, географиялық орналасуын пайдаланып, көлік-логистикалық дәліздерді дамыту арқылы Еуразия торабындағы көлік, экономикалық және көлік-инфрақұрылымдық хаб ретіндегі рөлін күшейтіп отырғанына назар аударады.
Автордың қорытындысы бойынша, бүгінгі үдерістер Қазақстан үшін тек сын-қатер ғана емес, сонымен бірге жаһандық турбуленттілік жағдайында егемендікті нығайтуға, экономикалық кеңістікті дамытуға және елдің маңызын арттыруға мүмкіндік береді.
https://t.me/chinovnik_kz
