Қазақстан Орталық Азияда шетелдік инвестиция тарту бойынша көшбасшылықты сақтап отыр
Қазақстан Орталық Азияда шетелдік инвестиция тарту бойынша көшбасшылықты сенімді түрде сақтап отыр. Конференция ООН по торговле и развитию (UNCTAD) баяндамасындағы деректерге сәйкес, 2024 жылдың соңына қарай ел экономикасындағы тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) көлемі **151,3 миллиард долларға** жетті. Бұл көрсеткіш Қазақстанның **ЖІӨ-сінің шамамен 52 пайызына** тең.
Салыстыру үшін, Орталық Азияның өзге елдеріндегі — **Өзбекстан, Түрікменстан, Қырғызстан және Тәжікстандағы** — ТШИ-дың жиынтық көлемі **69,3 млрд долларды** ғана құрайды. Осылайша, өңірдегі барлық шетелдік капитал салымдарының **үштен екісінен астамы** Қазақстанға тиесілі.
Инвестиция көлемі бойынша Қазақстан кейбір Балтық елдерінен де озып отыр. Мысалы, **Эстония, Латвия және Литвадағы** ТШИ-дың жиынтық көлемі **97,5 млрд доллар**, ал олардың ЖІӨ-і **171,4 млрд доллар** болған. Қазақстанда бұл көрсеткіш **151,3 млрд доллар**, ал ЖІӨ **291,5 млрд доллар** деңгейінде.
Тарихи динамикаға тоқталсақ, **2000 жылы** Қазақстандағы ТШИ көлемі **10,1 млрд доллар** болып, сол кезеңде Балтық республикаларымен шамалас деңгейде еді. **2010 жылға қарай** көрсеткіш **6 еседен астам** өсті, ал **2023 жылға** қарай Қазақстан посткеңестік кеңістіктегі негізгі инвестициялық орталықтардың біріне айналып, Орталық Азиядағы көршілерінен едәуір алға шықты.
Қазіргі инвестициялық құрылым Қазақстанның әлі де капитал импорттаушы ел екенін көрсетеді: шетелдік компаниялардың ел экономикасына салған қаражаты Қазақстан компанияларының шетелге салған инвестицияларынан **шамамен 8–9 есе** көп. Қазақстандық компаниялардың шетелдегі инвестициялары **шамамен 18 млрд доллар** деңгейінде. Бұл жағдай халықаралық капитал үшін елдің тартымдылығын, институционалдық ортаның тұрақтылығын және нарықтың ауқымын сипаттайды.
Инвестициялардың айтарлықтай ағымы экономиканың бірқатар бағытына әсер етіп отыр: өндірістік сектор, инфрақұрылым және қызмет көрсету саласы дамып, республика өңірлік экономикалық көшбасшы ретіндегі позициясын нығайтуда. Халықаралық валюта қорының соңғы деректеріне сәйкес, Қазақстанда жан басына шаққандағы ЖІӨ **14,77 мың долларға** жеткен, бұл **Ресейден** және кейбір ірі экономикалардан, мысалы **Қытайдан** да жоғары.
Осылайша, Қазақстан капиталды жай ғана тартып қоймай, Орталық Азиядағы негізгі инвестициялық магнитке айналып, экономиканың ұзақ мерзімді тұрақтылығы мен өсіміне жағдай қалыптастырып отыр.
Сонымен қатар, Қазақстан Президенті **Қасым-Жомарт Тоқаевтың** АҚШ-қа жақында жасаған сапары ірі халықаралық корпорациялармен және қаржы институттарымен мақсатты келіссөздер жүргізуге мүмкіндік берді. Келіссөздер ұзақ мерзімді инвестициялар, өндірісті локализациялау және Қазақстанды жаһандық қосылған құн тізбектеріне интеграциялау мәселелеріне бағытталды. АҚШ компанияларымен қандай келісімдер жасалып жатқаны туралы да айтылды.
