Екі бұрынғы вице-министр мен «Бірінші кредиттік бюро» басшысына қатысты іс бойынша тергеу аяқталып, материалдар сотқа жолданады
Екі бұрынғы вице-министр мен «Бірінші кредиттік бюро» (ПКБ) басшысына қатысты резонансты іс бойынша тергеу аяқталды. Іс материалдары сотқа жолданады. Мемлекетке келтірілген шығын 2 млрд теңге деп бағаланып отыр.
Өткен жылдың жазында Қазақстанның қаржы секторында «Бірінші кредиттік бюроның» бас директоры Руслан Омаровтың ұсталғаны туралы ақпарат тарады. Онымен бірге еңбек және халықты әлеуметтік қорғау саласының екі бұрынғы вице-министрі — Даулет Арғандыков пен Ақмәди Сарбасов та қамауға алынды. Оларды ірі көлемдегі ақша беру кезінде ұстаған: Омаров шенеуніктерге 75 мың доллар әкелген.
Тергеу нұсқасына сәйкес, бұл қаражат «Бірінші кредиттік бюро» мен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне қарасты еншілес ұйым — «Еңбек ресурстарын дамыту орталығы» АҚ (ЦРТР) арасындағы ынтымақтастықтың заңсыз бөлігі аясында берілген.
ЦРТР Қазақстан азаматтарының табысы туралы барлық ақпаратты жинайды. Бұл мәліметтер несие беру кезінде клиенттің төлем қабілеттілігін бағалау үшін маңызды. Банктер мен қарапайым қазақстандықтар ақпаратты Бірінші кредиттік бюро (ПКБ) және Мемлекеттік кредиттік бюро (ГКБ) арқылы алады.
ПКБ мен ЦРТР арасындағы ынтымақтастық келісімдер негізінде ресми түрде жүргізілгені айтылған. Алайда тергеу дерегінше, пара беру мәселесі осы ресми қатынастардан бөлек заңсыз келісімдермен байланысты болған.
АФМ анықтағандай, 2020 жылы ЦРТР-дың бұрынғы басшысы Арғандыков ПКБ бас директоры Омаровпен заңсыз келісімшартқа қол қойған. Соған сәйкес, жеке компания көрсетілген қызмет үшін 35%-ға дейін пайда ала бастаған. Ал дәл осы салада жұмыс істейтін Мемлекеттік кредиттік бюро 30% ғана табыс таба алатын болған. Тергеу мәліметінше, бұл келісім ЦРТР-дың өз пайдасын төмендеткен.
Сонымен қатар, Агенттік Арғандыков ЦРТР-да көптеген сұранысты кідіріссіз өңдеуге мүмкіндік беретін ақпараттық сервисті орнатуды мақұлдады деп күдіктенеді.
Алайда тергеу нұсқасы бойынша, ЦРТР мен Мемлекеттік кредиттік бюроны байланыстыратын ақпараттық арналарға жүйенің жұмысын баяулататын зиянды бағдарламалық қамтамасыз ету әдейі енгізілген. Осылайша, Бірінші кредиттік бюро азаматтардың төлем қабілеттілігі туралы мәліметтерді алу жағынан артықшылыққа ие болған. Соның нәтижесінде, қызметі жылдамырақ болғандықтан, клиенттер ПКБ-ға жүгінгені көрсетілген.
Екінші бұрынғы вице-министр Ақмәди Сарбасовтың рөліне қатысты тергеу былай дейді: өткен жылдың көктемінде ол Арғандыковтың орнына ЦРТР президенті қызметіне келіп, алдыңғы басшы белгілеген шарттар бойынша ПКБ басшылығымен жұмысты жалғастырған. Тергеу дерегінше, ірі көлемдегі қолма-қол ақша дәл осы үшін берілген.
Осыған байланысты Сарбасовқа пара алу және қызметтік өкілеттіктерін асыра пайдалану баптары бойынша айып тағылған. Арғандыковқа өкілеттікті асыра пайдалану, пара беру, сондай-ақ зиянды бағдарламалық қамтамасыз етуді орнату бойынша айыптар тағылып отыр. ПКБ бас директоры Омаровқа өкілеттікті асыра пайдалануға қатысу және пара беру айыптары қойылған.
Құқық қорғау органы ЦРТР-ға келтірілген жалпы шығынды 2 млрд теңге деп бағалаған. Қылмыстық іс фигуранттарының 1 млрд теңгеге мүлкіне тыйым салынған.
