Қазақстанда жүргізушісіз такси мен жеткізу дрондарын іске қосуға дайындық жүріп жатыр: пилоттық жоба, қауіпсіздік және инфрақұрылым талаптары
Қазақстанда жүргізушісіз такси мен жеткізу дрондарын іске қосуға дайындық жүріп жатыр. Осы мақсатта үш қалада жол таңбалары, белгілер және отырғызу-айыру аймақтары өзгертіледі. Бұл туралы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мәлімет берді.
Қай қалаларда іске қосылады Алғашқы кезеңде жүргізушісіз таксидің тестілік жобасын Астана, Алматы және Қосшы қалаларында іске қосу жоспарланған. Алайда мұндай көліктердің нақты қай жерде жүретіні, қандай маршруттармен қатынайтыны және олардың саны әзірге анықталмаған. Бұл параметрлер пилоттық бағдарламаны бекіткеннен кейін, технологиялардың дайындығын тексеру және әкімдіктермен әрі нарық қатысушыларымен келісу нәтижесінде айқындалады.
Жеткізу дрондарына келсек, қазіргі уақытта мұндай жоба Алматыда жүзеге асырылып жатыр. Жақын уақытта Алматыда дрондардың сынақ ұшулары күтіледі.
Пилоттық жобаның параметрлері нарық қатысушыларымен, оның ішінде қазақстандық және халықаралық компаниялармен бірлесіп пысықталуда.
Қауіпсіздік қалай қамтамасыз етіледі Жүргізушісіз көлік кезең-кезеңімен енгізіледі. Дрондар үшін де тестілік іске қосу қарастырылған. Негізгі басымдық — қауіпсіздік және заңнама талаптарын сақтау.
Қалаларда іске қосар алдында бірқатар міндетті кезеңдерден өту жоспарланған:
- арнайы полигондарда сынақтан өткізу;
- жол инфрақұрылымын тексеру (таңбалау, белгілер, бағдаршамдар, цифрлық карталар);
- қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін растау;
- әртүрлі жол жағдайларындағы тәуекелдерді бағалау;
- пилоттық жоба кезінде тұрақты бақылау және мониторинг.
Министрлік мәліметінше, алғашқы кезеңде көлік салонында резервтік жүргізуші болады: ол стандарттан тыс немесе қауіпті жағдай туындаса, басқаруды бірден өз қолына ала алады.
Егер жүйе қауіпсіз әрі ақаусыз жұмысын көрсетсе, кейін толық жүргізушісіз режимге — салонда жүргізушісіз, бірақ тұрақты қашықтан бақылаумен — көшу мүмкіндігі қарастырылады. Жоба пилоттық режимде іске асырылып, операторлар, инженерлер және мониторинг қызметтері тарапынан тұрақты бақылауды көздейді. Сондай-ақ жүйеде төтенше сценарийлер қарастырылған: қауіпсіз режимге ауысу, қашықтан араласу немесе тоқтату.
Қала ішінде дрондардың ұшуын бақылаудың нақты ережелері кейінірек анықталады.
Жол-көлік оқиғасы болған жағдайда жауапкершілік кімге жүктеледі Жол-көлік оқиғасы және басқа да инциденттер болған жағдайда жауапкершілік қатысушылар арасында — оператор, көлік иесі және өндіруші — әрқайсысының рөліне қарай бөлінеді.
Қазіргі уақытта тиісті нормативтік-құқықтық база әзірленіп жатыр. Қажетті құжаттардың қашан қабылданатыны әзірге белгісіз: бұл келісу үдерісіне және пилоттық жобаның қалай өтетініне байланысты болады.
Жол инфрақұрылымы қалай өзгереді Жобаны іске қосу үшін жол инфрақұрылымын бейімдеу қажет. Атап айтқанда, мынадай жұмыстар жоспарланған:
- қосымша жол таңбаларын салу;
- жаңа жол белгілерін орнату;
- жолаушыларды отырғызу және түсіруге арналған арнайы аймақтар құру;
- көше-жол желісінің басқа да элементтерін қосу.
Инфрақұрылымды дайындаудың негізгі жұмыстары 2026 жылдың I тоқсанында Астана және Алматы әкімдіктерімен бірлесіп жүргізілуі жоспарланған.
Қашан іске қосылады Жүргізушісіз такси сынақтары әлі басталған жоқ: жоба дайындық және бағдарламаны бекіту кезеңінде. Бағдарлама бекітілгеннен кейін іске қосылатын нақты аймақтар, шарттар және формат анықталады.
Такси бойынша пилоттық жоба шамамен 3 жылға есептелген. Дрондар бойынша Алматыда жақын уақытта тестілік ұшулар күтіледі.
Жобаны әрі қарай дамыту Жобаны бүкіл ел бойынша кеңейту туралы шешім пилоттық кезең аяқталғаннан кейін қабылданады. Бұл үшін технологияның қауіпсіздігі, тиімділігі және тұрақтылығы бағаланып, инфрақұрылым мен реттеу ережелері толықтырылады.
Нақты мерзімдер әзірге аталмайды.
Тестілік іске қосуды кім қаржыландырады Жоба бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылмайды. Қаржыландыруды жеке компания-қатысушылар қамтамасыз етпек.
Алғашқы кезеңде жүргізушісіз технологияларды мына бағыттарда қолдану жоспарланған:
- қалалық мобильділік (жүргізушісіз такси);
- логистика және жеткізу (дрондар).
Мемлекеттік сервистерде мұндай технологияларды қолдану әзірге жоспарланбайды.
Алдыңғы мәлімдемелер мен жоспарлар Бұған дейін Қазақстанда жүргізушісіз көлікті іске қосу туралы үкімет деңгейінде айтылған.
31 наурызда үкімет отырысында премьер-министрдің орынбасары — Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мадиев елде жүргізушісіз автомобильдерді пробалық іске қосу жоспарланып отырғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, жобаға халықаралық технологиялық компаниялар қатысады, ал іске асыру мерзімі 2026 жылдың II тоқсанына жоспарланған.
Сонымен қатар Қазақстанда жеткізу дрондарын енгізу бойынша пилоттық жоба жеке бастама аясында іске қосылып жатыр. Министрдің сөзінше, мұндай жобалар қалалық мобильділік пен логистиканың жаңа модельдерін сынақтан өткізуге мүмкіндік береді.
Жүргізушісіз аэротакси туралы Осы жылдың наурызында премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев Қазақстанда жүргізушісіз аэротаксилерді енгізу жоспарлары туралы айтты. Оның сөзінше, мұндай аппараттар сағатына 300 километрден жоғары жылдамдыққа жетіп, жолаушыларды, мысалы, Алматы әуежайынан Медеуге 10–12 минутта жеткізе алады.
Бозымбаев Қазақстан аэротаксиды америкалық Joby компаниясынан сатып алуды қарастырып отырғанын, алайда бастапқы кезеңде қытайлық өндірушілермен де ынтымақтастық жоспарланғанын атап өтті. Болашақта өндірісті ел ішінде оқшаулау мүмкіндігі де жоққа шығарылмайды.
Вице-премьердің айтуынша, Қазақстанның артықшылығы — бос әуе кеңістігінің болуы және құрылыстың салыстырмалы түрде төмен тығыздығы, бұл мұндай технологияларды енгізуді жеңілдетеді. Аэротакси жолаушыларды да, жүктерді де тасымалдауға пайдаланылуы мүмкін. Оларға ұшу мен қонудың нақты кестесін, сондай-ақ нормативтік базаны әзірлеу жоспарланған. Тиісті ережелерді осы жылы бекіту көзделіп отыр.
Жоба туристік әлеуетті дамыту бөлігі ретінде қарастырылады. Бағалау бойынша, өңірдегі туристер ағыны 8 миллион адамға жетуі мүмкін, ал аэротаксиді енгізу Алатау мен Алматыны қоса алғанда негізгі локациялардың қолжетімділігін арттыруы тиіс. Бозымбаевтың айтуынша, аэротакси бойынша пилоттық жобаларды іске қосу алдағы 2–3 жылда күтіледі.
Қазақстандағы жүргізушісіз көліктердің келешегі 2025 жылдың желтоқсанында көлік министрі Нұрлан Сауранбаев Қазақстан жүргізушісіз көлікке арналған инфрақұрылымды дайындап жатқанын мәлімдеді. Оның айтуынша, e-Joldar жүйесі аясында жолдардың цифрлық паспорттары қалыптастырылып жатыр, бұл болашақта автономды автомобильдерді енгізуге мүмкіндік береді.
Сауранбаев жолдар ондаған жылға есептеліп салынатынын, сондықтан жобалау кезінде жүргізушісіз көлік стандарттары ескерілетінін айтты. Министрдің бағалауынша, 2036–2040 жылдары жүк тасымалы электрлі және жүргізушісіз автопойыздарға көшуі мүмкін.
Сонымен бірге Қазақстан Еуразиялық экономикалық одақ аясында пилоттық жобаны қарастырып отыр: онда жүргізушісіз жүк көліктері өткізу пункттерінде қолданылуы мүмкін. Бұл тасымалды бірнеше есе жеделдетіп, адам факторынан бас тарту есебінен құнын төмендетуі ықтимал.
Көлік министрлігінің жоспарларына сәйкес, жүргізушісіз жүк көліктерімен алғашқы ірі жобалар 2027 жылы басталуы мүмкін. Сондай-ақ жүргізушісіз такси мен аэротаксиді іске қосуға арналған заңнамалық база дайындалып жатыр.
Мәтін соңында: «Подробности читайте в материале: Закона нет и правил тоже: как ездить беспилотным авто в Казахстане»
