Қазақстанда отандық автокөлік жасау талпыныстары: прототиптерден Proton-ды локализациялау жоспарына дейін
Қазақстанда өз автокөлігін жасау идеясы бірнеше рет көтерілді: жол талғамайтын көліктерден бастап, өзіндік брендтер мен әлемдік деңгейге ұмтылған электрокарларға дейін. Алайда жобалардың басым бөлігі идея немесе прототип деңгейінде қалып қойды.
Өз күшімен әзірленіп, ел ішінде өндірілетін автокөлік — тек техника емес, өнеркәсіптік жетілудің символы ретінде қарастырылады. Қазақстан бірнеше рет осындай елдердің қатарына қосылуға тырысқанымен, әр жолы түрлі себептермен жоспар жүзеге аспай қалған.
LAF — Жамбылдағы жол талғамайтын көлік (1990-жылдар) Жамбыл қаласының кәсіпкері Александр Локтев 90-жылдардың ортасында өз сызбалары бойынша автокөлік жасауды қолға алған. Ол әскери ГАЗ-66 шассиін алып, оны қысқартып, үстіне «Волга» көлігінің кузовын орнатқан. Нәтижесінде LAF-4101 деп аталған рамалы жол талғамайтын көлік шықты. Атауы кәсіпкердің инициалдарына байланысты қойылған.
Локтев бірнеше қозғалтқыш нұсқасын ұсынған: бензинді V8 және дизельді. Барлығы 50 көлік құрастырылған. 2000 жылы олар Астанада президентке көрсетіліп, өндіріс жүргізуге рұқсат алған — бұл елдегі осы сипаттағы алғашқы әрі жалғыз рұқсат болған.
Алайда 2005 жылға қарай бір LAF көлігінің өзіндік құны 4 миллион теңгеге дейін өскен. Бұл сома үш жылдық Land Cruiser 100 бағасымен шамалас болғандықтан, өндіріс тоқтатылған. Локтевтің боксының ішінде 51-ші көлікке арналған шасси әлі күнге дейін жатыр.
Электрсуперкар — Алматыдағы жоба (2015) 2015 жылы Алматыдағы Auto Expo көрмесінде алғашқы қазақстандық электрлік суперкардың таныстырылымы анонсталған. Презентация туралы жарты жыл бұрын хабарланғандықтан, қызығушылық жоғары болған.
Көрмеде стенд пен өкілдер болғанымен, көліктің өзі болмаған. Автокөлік көрме жабылғаннан кейін қызметтік кіреберіс арқылы қолмен кіргізілген.
Көрмеден кейін жоба қатты сынға ұшыраған. Кейінірек белгілі болғандай, қатысушылардың бірі электр жабдықтарын өртеп, із-түзсіз жоғалған. Автор көлікті жетілдіру жүргізілген компаниямен екі жаққа кеткен. Осыдан кейін жоба тоқтаған.
«Тұлпар» — Державинскідегі самоделка (2024) Державинск қаласының заңгері Тимур Мурзабеков ұзақ уақыт бойы өз көлігін құрастыруды армандаған. 2024 жылдың көктемінде ол жұмысты гаражда бастап, жазда көшеге шыққан. Ол британдық Morgan маркасынан шабыт алған.
Фото из Instagram-аккаунта @futuredesingcar
Нәтижесінде үш дөңгелекті, бір орындық «Tulpar Mono Traik» көлігі жасалған. Дизайн толықтай авторлық болған, эскиздер жасалмаған — барлығын ойында ұстаған.
Державинск тұрғындары көлікті сатып алғысы келгенімен, сертификат болмағандықтан бұл мүмкін болмаған. Сериялық өндіріс жоқ және жоспарланбайды — жоба бір ғана данамен шектелген. Оның нақты қалай көрінетіні белгісіз, өйткені желіде суреттер жоқ.
Qoshcar GT Vision 1 — стартап (2023) 2023 жылдың наурызында қазақстандық Qoshcar Automotive стартапы алғашқы электромобилі — GT Vision 1 бейнелерін жариялаған. Бұл асимметриялы есіктері бар лифтбек ретінде сипатталған: сол жақта екі есік, оң жақта бір үлкен есік.
Алдыңғы жолаушы орны қарастырылмаған — оның орнына тасымалдауға арналған орын бар. Мәлімделген бағасы — шамамен 100 мың доллар.
Алайда жоба рендерлер деңгейінде тоқтап қалған, өйткені стартапқа алғашқы физикалық прототипті әзірлеудің өзіне шамамен 2 миллион доллар қажет болған. Бұл жобаға инвестор табылмаған.
Болашақ жоспарлар Бұған дейін «Бәйтерек» холдингі басқарма төрағасы Рустам Карагойшин Қазақстанда қазақстандық брендпен автокөлік шығару мәселесі талқыланып жатқанын айтқан.
Дегенмен, бұл «нөлден» жасалатын автокөлік емес, малайзиялық Proton брендін локализациялау болмақ.
Анықтама: Proton — Geely Automobile және DRB-Hicom компанияларының материндік компаниясы.
Үкіметтегі брифингте Карагойшин холдинг пен малайзиялық компания Қазақстанда отандық автокөлік жасаушылардың қатысуымен бірлескен кәсіпорын құру бағытында жұмыс істеп жатқанын хабарлаған. Оның айтуынша, бұл ынтымақтастық қазақстандық брендпен автокөлік шығаруға алып келуі мүмкін.
«Речь идёт о казахстанской марке, мы про это и говорим. Если она будет здесь производиться, понятно, что она будет под казахстанским брендом», — деген ол.
Карагойшин сондай-ақ «Бәйтерек» Proton компаниясымен технологиялық қатысуды тереңдету бойынша келіссөз жүргізіп жатқанын атап өткен.
Сонымен қатар 2025 жыл Қазақстанның автокөлік өндірісі үшін рекордтық жыл болғаны айтылды. «Қазақстанның Автокөлік Одағы» дерегіне сәйкес, бір жылда елде барлық типтегі 171 144 автокөлік шығарылған — бұл 2024 жылмен салыстырғанда 17,8 пайызға көп және отандық автопром тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. Оның 158 944-і жеңіл автокөліктерге тиесілі болып, бұл да тарихи максимумға жеткен. Сатылым нарығы да өскен: ресми дилерлер 234 852 жаңа жеңіл және коммерциялық автокөлік сатқан — бұл өткен жылмен салыстырғанда 14,4 пайызға артық.
Ранее мы рассказывали народные прозвища автомобилей в Казахстане.
Читайте также: Почему китайские автомобили так похожи на европейские "легенды" - кто стоит за их дизайном.
Китайские автомобили стремительно завоевывают рынок Казахстана! Планируете купить? Сначала прочитайте это! Узнайте больше о китайских автомобилях.
