Астанада журналист Ботагөз Омароваға «жалған ақпарат тарату» ісі бойынша екі айға үйқамақ тағайындалды
Астанада журналист Ботагөз Омароваға ҚК-нің 274-бабы — «Көрінеу жалған ақпарат тарату» бойынша қозғалған іс аясында үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасы қолданылды. Жағдай кәсіби қауымдастықта талқылауға ұласып, әріптестері қысым туралы, ал құқық қорғаушылар сөз бостандығына төнетін тәуекелдер туралы мәлімдеді.
Не болды 2026 жылғы 20 наурызда Ботагөз Омарова Астана қалалық полиция департаментіне әңгімелесуге шақырылған. Әріптестерінің айтуынша, ол полицияға өз еркімен барған.
Бірнеше сағат ішінде оның процессуалдық мәртебесі өзгерген: алдымен ол қорғануға құқығы бар куә ретінде өткен, кейін ҚК-нің 274-бабы бойынша күдікті мәртебесіне ауысқан.
Журналистердің мәліметінше, ол полицияда сегіз сағаттан астам болған. Түнде, шамамен 01:30-да, сот оған екі ай мерзімге үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасын таңдаған. 21 наурыз күні таңғы 3-тен 5-ке дейін оның пәтерінде тінту жүргізілген.
Ресми түрде қылмыстық істің қозғалуына қандай нақты жаңалық материалы негіз болғаны хабарланбайды.
Әлеуметтік желілерде журналистер Омарованың үйінің маңына жиналып, қолдау білдіргені түсірілген бейнежазбалар тарады.
Полицияның түсіндірмесі Астана қалалық полиция департаменті тергеу жүргізіліп жатқанын растады.
"Түскен арыз бойынша О.Б. азаматшаға қатысты көрінеу жалған ақпарат тарату белгілері бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру тіркелді", — деп хабарлады полиция.
Полиция өкілдері журналистің көрсетім беру үшін шақырылғанын және оның қатысуымен тергеу әрекеттері жүргізілгенін нақтылады. Істің өзге мән-жайлары жария етілмеді.
«Әділ сөз» қорының мәлімдемесі Сөз бостандығын қорғау жөніндегі халықаралық «Әділ сөз» қоры журналистке қатысты жағдайға алаңдаушылық білдірді.
"Кеше кешке ол қорғануға құқығы бар куә мәртебесінде полицияға шақырылды. Түнде оған қатысты екі ай мерзімге үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасы таңдалды", — деп атап өтті қор.
Қордың назарынша, іске журналистің телеграм-арнасындағы жарияланымдар себеп болуы мүмкін. Онда жұмысшылардың жалақы төленбеуі туралы айтқан сөздері келтірілгені көрсетілген.
Сонымен бірге «Әділ сөз» «Масс-медиа туралы» заңның 68-бабын еске салды: заңға сәйкес, егер ақпарат заңмен тыйым салынбаған болса, журналист жеке және заңды тұлғалардың пікірін сөзбе-сөз келтіргені үшін жауапкершілікке тартылмайды.
Қордың мәлімдеуінше, ҚК-нің 274-бабы бойынша істі қозғау үшін үш белгі болуы қажет: ақпарат жалған болуы, адам оның жалған екенін көрінеу білуі, әрі елеулі зиян келтірілуі тиіс.
Ұйым өзге жағдайлар әкімшілік немесе азаматтық заңнама аясында қаралуы керек деп санайды. Қор объективті тергеуді және журналистің процессуалдық құқықтарының сақталуын қамтамасыз етуге шақырды.
Журналистердің үндеуі Оқиғадан кейін Қазақстан журналистері мен азаматтар Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа үндеу жолдады.
Үндеуде авторлар Омарованы 20 жылдан астам тәжірибесі бар, мінсіз беделді журналист деп сипаттайды. Сондай-ақ оның мәртебесі қысқа уақыт ішінде өзгергені — алдымен куә, кейін ҚК-нің 274-бабы бойынша күдікті болғаны — атап өтіледі.
Үндеуде «Масс-медиа туралы» заңның 68-бабына сілтеме жасалып, бірқатар жағдайларда, соның ішінде дәйексөз келтіру кезінде жауапкершіліктен босату қарастырылғаны айтылған.
Авторлар оның заң бұзбағанына сенімді екенін білдіріп, президенттен істі жеке бақылауына алуды, сондай-ақ ҚК-нің 274-бабын декриминализациялау мәселесін көтеруді сұрады. Үндеуде бұл баптың журналистерге қысым құралы ретінде жиі қолданылатыны көрсетілген.
Министрліктің ұстанымы Жағдайға Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева пікір білдірді.
Оның айтуынша, министрлік журналист Б. Омарованың ұсталуына байланысты жағдайды бақылауда ұстап отыр. Министр мұндай жағдайларда барлық рәсімдер аяқталғанға дейін мерзімінен бұрын қорытынды мен интерпретация жасауға болмайтынын айтты.
Балаева сондай-ақ болып жатқанның мәнін бұрмалауы мүмкін мәлімдемелерге жол бермеудің маңызын атап өтті. Ол ақпараттың шынайылығын тексеру — заңмен бекітілген журналистердің міндеті екенін қоса айтты.
Сонымен қатар министр «Масс-медиа туралы» заңның 68-бабы жауапкершіліктен босатылатын жағдайларды қарастыратынын еске салды.
"Барлық процессуалдық әрекеттер қатаң түрде заң аясында жүзеге асырылуы тиіс", — деді ол.
Контекст Ботагөз Омароваға қатысты іс журналистерге ҚК-нің 274-бабын қолдану мәселесі төңірегіндегі жалғасып жатқан пікірталас аясында өрбіп отыр. Кәсіби ортада бұл норма қоғамдық маңызы бар тақырыптарды жариялау кезінде қолданылуы мүмкін екені бұған дейін бірнеше рет айтылған.
Сонымен бірге заңнама журналистерден ақпаратты тексеруді талап етеді және мәліметтің жалғандығы, қасақаналық және келтірілген зиян дәлелденсе, жауапкершілікті көздейді.
Тергеу жалғасуда. Ресми органдар істің негізіне қандай нақты ақпарат алынғанын ашып айтпай отыр.
