Қазақстанда көлікті «қолдан» алу ма, әлде ресми дилерден сатып алу ма: нарықтағы өзгерістер және сарапшы пікірі
Қазақстанда көлікті «қолдан» сатып алу немесе ресми дилерден алу мәселесі қытай брендтерінің көбеюі және параллель импорттың белсенділігі аясында өзекті болып отыр. Нарықтың қалай өзгергені және бүгін қай нұсқа ұтымдырақ көрінетіні туралы автоэксперт пікірін айтты.
Қытай брендтері және қалдық құн
Қазір нарық айтарлықтай әртараптанды: ресми жеткізілімдерден бөлек, параллель импорт пен жеке ұсыныстар белсенді дамып, қытай брендтерінің үлесі өсуді жалғастырып келеді. Бұл бәсекені күшейтіп, сатып алушыға таңдау мүмкіндігін арттырғанымен, шешім қабылдауды күрделендірді.
Автожурналист Роман Масленниковтің айтуынша, қытай автомобильдері енді «жаңа құбылыс» ретінде қабылданбай, нарықта толыққанды орын алды. Оның сөзінше, көптеген заманауи модельдер сапа деңгейі бойынша еуропалық, жапон және корей көліктерімен салыстыруға келетін деңгейге жеткен.
«Қытай брендтері нарықтың жаңа шындығының бір бөлігіне айналды. Оларға деген көзқарас та тез өзгерді: сатып алушылар мұндай көліктерді неміс, жапон және корей модельдерімен сапасы жағынан салыстыруға болатын өнім ретінде қабылдай бастады. Дегенмен қалдық құн мәселесі әзірге ашық күйінде қалып отыр. Ол өсіп келеді, бірақ біркелкі емес — бәрі нақты бренд пен модельге байланысты. Қытай көліктерінің тұрақты өтімділігі қалыптасуы үшін әлі бірнеше жыл қажет», — деді сарапшы.
Оның айтуынша, бірнеше жылдан кейін сатып алушыларға 3–5 жыл пайдаланғаннан кейін немесе кепілдік мерзімі аяқталған соң көлікті қайта сатқанда қанша қаражат қайтаруға болатыны түсініктірек болады.
Параллель импорт сақталып отыр
Масленниковтің сөзінше, қытай билігінің реттеуді қатаңдатуына қарамастан, қытай көліктерінің «сұр» импорты әлі де сақталған.
«Параллель импорттағы “сұр” қытай автомобильдері қытайлық реттеушілер тарапынан бірқатар өзгерістер енгізілгеніне қарамастан сақталып отыр. Атап айтқанда, “180 күн ережесі” деп аталатын шектеулер енгізілді: автомобиль экспортқа “қолданылған” ретінде шығарылуы үшін Қытайда формалды тіркеуден өтіп, белгілі бір уақыт “тұруы” керек болды. Алайда уақыт өте келе көптеген бренд бойынша бұл мәселе реттеліп, жеткізу схемалары жаңа талаптарға бейімделді», — деді ол.
Оның айтуынша, клиенттер «сұр» дилерлерден бас тарта қоймайды, әсіресе олар Қытайдағы тексерілген серіктестер арқылы жұмыс істесе. Бұған қоса, ресми ұсыныстың шектеулі болуы да әсер етеді: Қазақстан нарығында әлі ұсынылмаған қызықты модельдер көп, бұл параллель импортқа сұранысты қолдап отыр.
Қай сегменттер өсіп жатыр
Сарапшы нарықтың едәуір бөлігі несиелеуге сүйенетінін атап өтті: Қазақстанда автомобильдердің айтарлықтай бөлігі бөліп төлеу немесе автонесие арқылы сатып алынады.
«Қазақстандағы қаржылық құралдар бүгін автонесиені салыстырмалы түрде төмен шығынмен рәсімдеуге мүмкіндік береді, және әзірге бұл схема жұмыс істеп тұр. Нарық көп жағдайда несиелеуге сүйенеді: қазір автомобильдердің едәуір бөлігі бөліп төлеумен немесе қарыз қаражатын тарту арқылы сатылады», — деді Масленников.
Ол кроссоверлер әлі де ең сұранысқа ие сегмент болып қала беретінін, бірақ жоғары бәсеке мен нарықтың қанығуына байланысты олардың бағасы біртіндеп төмендеп жатқанын айтты.
«Кроссоверлер неге арзандап жатыр? Өйткені бұл — ең жаппай сегмент, негізгі бәсеке осы жерде шоғырланған, ал өндірушілер сатып алушы үшін баға мен жабдықталу арқылы күресуге мәжбүр. Сонымен қатар кроссоверлер әмбебап таңдау болып қала береді: 10–11 миллион теңгеге сатып алушы бес орындық, бес есікті кузовы бар, жүксалғышы ыңғайлы және клиренсі жоғары көлік алады, бұл оны қалада да, қала сыртындағы сапарларда да қолайлы етеді», — деді Роман.
Сондай-ақ нарықта 10–12 миллион теңге тұратын қолжетімдірек модельдер пайда болып, сегменттегі бәсекені күшейтіп отыр.
Ресми дилерлер және қайталама нарық
Роман Масленников ресми нарықтың басты артықшылықтарының бірі — кепілдік екенін және қазақстандық сатып алушылардың оған сенімі артып келе жатқанын айтты.
«Қазақстандағы клиенттер кепілдікке және кепілдік жағдайларын адал қарауға сене бастады. Сонымен бірге адал емес дилерлер міндеттемелерді елемеуді сирек жасайтын болды. Бұл соңғы жылдары қызмет көрсету және кепілдік шарттарын орындамау мәселелері бойынша сот дауларының көбеюімен байланысты, соның салдарынан нарық жауаптырақ бола бастады», — деді сарапшы.
Оның айтуынша, нарық біртіндеп «өркениетті» бола түсуде, ал келесі кезең ретінде 7–10 жылға дейінгі кеңейтілген кепілдіктердің дамуы мүмкін екенін атап өтті.
Сонымен бірге, қайталама нарықтан көлік сатып алу әлі де тәуекелмен байланысты. Негізгі мәселе — пайдалану тарихының ашық болмауы: көліктің қалай қызмет көрсетілгенін, қандай отын қолданылғанын және шығын материалдарының сапасын нақты анықтау қиын.
«Ресми» және «сұр» көліктер арасындағы баға айырмасы неден шығады
Сарапшының айтуынша, қытай автомобильдерінің ресми нұсқалары көбіне жергілікті жағдайға бейімделген, бұл жоғары бағаны ақтауы мүмкін.
«Қытай автомобилінің ресми нұсқасы үшін артық төлем көптеген жағдайда өзін ақтайды. Қазақстандағы ресми өкілдер жүргізетін бейімдеу — климатты, отынды және пайдалану жағдайларын ескере отырып — көліктің сенімділігі мен күнделікті қолданудағы ыңғайлылығына шынымен әсер етеді», — деді ол.
Ол бұл жерде мультимедианы әртүрлі тілге (атап айтқанда, орыс және қазақ тілдеріне) сапалы бейімдеу, сондай-ақ «қысқы пакет» деп аталатын жылы опциялар туралы айтып отыр: руль, орындықтар, алдыңғы әйнек және әйнек сүрткіш аймағын жылыту. Мұндай опциялар бейімделмеген нұсқаларда сирек кездеседі немесе мүлде болмауы мүмкін, өйткені өндіруші елдің климатында оған қажеттілік жоқ.
Бұдан бөлек, қазіргі заманғы тораптарды — қозғалтқыш немесе беріліс қорабы сияқты — жөндеу құны жоғары екенін ескерсек, кепілдіктің болуы шешуші факторға айналуы мүмкін.
Сатып алушыларға басты кеңес
Қорытындысында Роман Масленников көлік сатып алғанда ақпаратты тексеруге және нарықты талдауға үнемдемеу керегін айтты.
«Асықпау және бірінші кездескен компанияға сенбеу керек. Шешім қабылдамас бұрын нарықты талдап, объективті шолуларды қарап, форумдарды оқып, барынша көп ақпарат жинаған дұрыс».
Оның сөзінше, автомобиль — жылжымайтын мүліктен кейінгі өмірдегі құны ең жоғары екінші сатып алу, сондықтан таңдау барынша салмақты болуы тиіс.
Бұған дейін «екіншілік» нарықта нені жасыратыны: аулақ болған жөн кроссоверлер мен жол талғамайтын көліктер туралы айтылған.
Сондай-ақ: «екіншілік» нарықтан көлікті қалай таңдап, алыпсатарларға тап болмау туралы сарапшы кеңестері берілген.
