Алматыда электросамокаттар қайта шықты: тротуардағы тәртіп, айыппұлдар және жаңа шектеулер
Алматыда күн жылынған соң көшелерге электросамокаттар қайта оралды. Алайда олармен бірге жаяу жүргіншілер үшін қолайсыздықтар да қайта байқалды: қала ішінде самокаттарды қою мәдениеті өткен жылмен салыстырғанда айтарлықтай жақсармаған.
Тротуар бойында прокаттық самокаттардың көк және сары түсті қатарлары қайта пайда болды. Кейбірі айыппұл тұрағына әкетілмеуі үшін ұқыпты қойылған. Мұндай тәртіп көбіне самокаттарды түсіріп, арнайы орындарға тізіп қоятын кикшеринг компаниялары қызметкерлері жұмыс істейтін тұрақтарда ғана байқалады. Ал қала ішінде самокаттар бұрынғыша қалай болса солай тасталып жатады.
Самокаттар тротуарларда, аулаларда ретсіз шашылып, жаяу жүргіншілердің өтуіне кедергі келтіреді.
Қазақстанда шерингілік компанияларды жалға алушылар электросамокаттарды қай жерде қалдыратынын, әсіресе тротуарларда тастап кету жағдайларын бақылауға міндеттеу ұсынылып отыр.
Ережені бұзғаны үшін орта бизнеске 20 АЕК (2026 жылы 86 500 теңге), қайталап бұзса — 40 АЕК (173 000 теңге) айыппұл қарастырылған.
Соған қарамастан, жүргізушілерді жаяу жүргіншілерге кедергі келтірмей, самокаттарды арнайы орындарға қалдыруға үйрету әлі де қиын болып отыр.
2026 жылы самокатшылар қалай жүреді
Камераға алғаш түскен жүргізуші Байтұрсынов көшесінде веложолақпен жүріп келеді — ереже бұзушылық жоқ. Бірақ оның артында бір самокатпен екі адам келе жатқан жағдай байқалған.
Абая мен Байтұрсынов көшелерінің қиылысына жақындағанда қозғалыс тығыз, кадрға түскен бұзушылықтар да көбейген.
Самокатшылар жаяу жүргіншілер өткелінен самокатпен өтіп кетуді жалғастырып жүр, ал ереже бойынша олар түсуі керек. Бұл аумақта бір самокатпен екі адам мінетін жағдайлар да жиі кездеседі.
Кейбір жүргізушілер қозғалыс кезінде телефонмен сөйлесіп, рөлді бір қолымен ұстайды. Ережеде бұған тыйым салынбағанымен, қауіпсіз емес көрінеді.
Жалпы қорытынды: 2025 жылы электросамокаттардың қатысуымен болған апаттар саны айтарлықтай артқаны туралы статистикаға қарамастан, жолдағы жағдай айтарлықтай өзгермеген.
Екі жылдық күрес
Электросамокаттар жаяу жүргіншілерге де, автокөлік жүргізушілеріне де ұзақ уақыттан бері проблема болып келеді. 2024 жылы қазақстандықтар ІІМ-нен олардың жалға берілуін тыйым салуды сұраған.
Сол кезеңде полиция жыл басынан бері 28 мың электросамокат жүргізушісі әкімшілік жауапкершілікке тартылғанын көрсететін статистиканы ұсынған.
Алайда полиция генералы, қазіргі сенатор Марат Қожаев электросамокаттарға толық тыйым салуға қарсы шыққан. Оның пікірінше, мәселе самокаттың өзінде емес, қазақстандықтардың оны қалай пайдаланатынында.
"Вся проблема в наших головах. Вся проблема в том, что мы сами, люди, не можем упорядочить использование этих средств. То есть бросаем где попало, ездим где попало. Поэтому прежде всего нам самим надо научиться этими благами пользоваться. Надо пользоваться ими культурно, не во вред остальным", — отметил Кожаев.
Қазақстандағы электросамокатпен жүру ережелері
Қайда жүруге болады:
- Веложолақтар мен веложолдар — басым бағыт.
Егер олар болмаса, онда:
- жолдың оң жақ жиегімен немесе автобус жолағымен (тек 18 жастан бастап және кез келген санаттағы жүргізуші куәлігі болғанда);
- жол жиегімен;
- тротуармен немесе жаяу жүргінші жолымен — сағатына 6 км-ге дейін, жаяу жүргіншілер қозғалысына қауіп төндірмей.
Алайда соңғы тармақты алып тастау туралы шешім қабылданған. 1 шілдеден бастап Алматыда электросамокаттардың тротуарлармен және жаяу жүргінші жолдарымен жүруіне тыйым салынады.
Ерекшелік тек бірлескен қозғалыс аймақтары бар арнайы белгіленген жаяу жүргінші көшелеріне жасалады. Ол жерлерде жылдамдық 6 км/сағ-қа дейін шектеледі, ал басымдық жаяу жүргіншілерде қалады.
Бұл ретте велосипедтер мен қуаты төмен электр көліктері тротуармен жүру құқығын сақтайды.
Не істеуге тыйым салынады
- Қолсыз жүру (рөл кемінде бір қолда болуы керек).
- Жолаушы тасу.
- Көлемді жүк тасу (егер ол 50 сантиметрден артық шығып тұрса).
- Трамвай жолы бар немесе әр бағытта бірден көп жолағы бар жолдарда солға бұрылу немесе кері бұрылу.
- Сүйреу немесе тіркемеге іліну (самокат/велосипедке арнайы арналған тіркемелерден басқа).
- Жаяу жүргіншілер өткелінен самокатпен өту — түсу керек және самокатты қасыңда жетектеу қажет.
- Түнде жолда жарық шағылыстырғыш элементтерсіз жүру.
- Жолдың жүріс бөлігінде шлемнің ілгегін тақпай жүру.
Жазда ережелер күшейтіледі
Қазақстанда электросамокаттарды жалға беру сервистеріне жаңа талаптар енгізіліп жатыр: енді әр самокаттың өз мемлекеттік нөмірі болуы тиіс.
Сондай-ақ электросамокаттарды пайдалану ережелеріне өзгерістер талқыланған. Қыс бойы ІІМ ұсыныстарды пысықтап, қатаң талаптарды дайындаған.
Бұдан бөлек, Мәжіліс құқық бұзушылықтардың алдын алу туралы заңнамаға түзетулерді екінші оқылымда мақұлдаған. Құжатта жалға берілетін электросамокаттар тіркеу нөмірі және азаматтық-құқықтық жауапкершілікті міндетті сақтандыру талап етілетін көлік құралдарының тізіміне енгізілген.
Алматыда веложолдар көбейеді
Ережелерді қатаңдатумен қатар, қалада инфрақұрылымды жақсарту, яғни веложолдардың саны мен сапасын арттыру жоспарланып отыр.
Қала әкімінің орынбасары Алмасхан Сматаевтың айтуынша, Алматыда 22 500 самокат бар, олар күн сайын 100 000-нан астам сапар жасайды.
"Мы будем увеличивать количество инфраструктуры как для самокатов, так и для велосипедов. Весь центр города будет покрыт", — отметил Сматаев.
Алдын ала деректер бойынша, шамамен 80–88 шақырым жаңа веложол салу жоспарланған. Қалада бағдаршамы бар веложолдар да пайда болады.
Алдын ала жоспарға сәйкес, инфрақұрылым мына учаскелерден өтеді:
- Сәтбаев көшесі — Мүсірепов көшесінен оңтүстік жағымен Назарбаев даңғылына дейін, кейін солтүстік жағына өтіп Достық даңғылына дейін;
- Назарбаев даңғылы — Төле би көшесінен батыс жағымен Ганди көшесіне дейін;
- Тимирязев көшесі — Жандосов көшесінен оңтүстік жағымен Байтұрсынов көшесіне дейін;
- Жандосов көшесі — Розыбакиев көшесінен оңтүстік жағымен Жароков көшесіне дейін;
- Жароков көшесі — Әл-Фараби даңғылынан батыс жағымен Өтепов көшесіне дейін, кейін шығыс жағына өтіп Сәтбаев көшесіне дейін.
Алматы қаласының қалалық мобильдік басқармасында қазір мамандар ірі көшелер үшін жаңа көлік схемаларын әзірлеп жатқанын хабарлаған. Келісілгеннен кейін оларды іске асыру жұмыстары биыл басталады.
