Аль-Фараби даңғылындағы үш адамның өлімімен аяқталған жол апаты: қоршаудың жоқтығы, полициядағы кадр тапшылығы және заңнамадағы олқылықтар туралы пікір
Аль-Фараби даңғылындағы үш адамның қаза болуына әкелген жол апаты бірқатар жүйелі мәселелерді ашып көрсетті: жылдамдық жолында қоршаудың жоқтығы ғана емес, полициядағы кадр тапшылығы және заңнамадағы олқылықтар да сөз болды.
Өліммен аяқталған жол-көлік оқиғасын жасады деген күдік 32 жастағы Александр Пакқа қатысты айтылды. Оны, болжам бойынша, Қылмыстық кодекстің 345-1-бабы бойынша — «Алкогольдік масаң күйде көлік құралын басқару, абайсызда екі немесе одан да көп адамның өліміне әкеп соғу» — соттауы мүмкін. Бұл бап бойынша Пакқа 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қаупі бар.
Мәтінде жазаны қатаңдату қажет деген пікірлер көп айтылатыны көрсетіледі. Алайда автордың ұстанымы басқа: ол жазаны жай ғана күшейтуден гөрі, Қылмыстық кодекске жаңа баптар әзірлеу керек деп санайды.
Автордың пікірінше, бірінші кезекте абайсызда болған апаттар мен қасақана ниет элементі бар әрекеттерді ажырату қажет. Мысал ретінде Пак келтіріледі: ол мас күйінде рөлге отырып, басқа көлікпен жарыспақ болғаны айтылады. Автор мұнда белгілі бір мотив болғанын, яғни заңды саналы түрде бұзғанын атап өтеді.
Сонымен қатар, мәтінде қытайлық жол талғамайтын көліктің иесі қарсы бағытқа шығып, басқа көлікті соғуды алдын ала жоспарламаған болуы мүмкін екені айтылады. Дегенмен, автордың пайымынша, оның әрекетінде құқық бұзушылық жасауға бағытталған ниет болған.
Екінші мәселе ретінде автор қазіргі таңда өліммен аяқталған жол апатында жүргізушінің мас болған-болмағаны айтарлықтай рөл атқармайтынын сынға алады. Мәтінде Пакқа бастапқыда Қылмыстық кодекстің 345-бабы қолданылғаны, үш адамның қаза болуына қарамастан оған ең көбі 10 жыл қаупі төнгені айтылады. Кейін 345-1-бапқа қайта саралануы мүмкін екені, бірақ бұл жағдайда да сол 10 жыл шегі сақталатыны көрсетіледі.
Автор мұны қисынсыз деп бағалайды: алкогольдік немесе есірткілік масаң күй кез келген басқа қылмыста ауырлататын мән-жай саналса да, жол апаттарына қатысты бұл қағида толық көрініс таппай отыр деген ой айтылады. Сондай-ақ мәтінде мас күйінде апат жасаған адамның жазасы трезвый жүргізушіге қарағанда ауыр болуы тиіс екені, мұндай тәсіл АҚШ, Германия, Ресей, Қытай заңдарында бар екені келтіріледі.
Үшінші фактор ретінде автор Қылмыстық кодексте өліммен аяқталған жол апаттарын кейде басқалардың өміріне қауіп төндіре отырып жарысатын жүргізушілер жасайтыны ескерілмейтінін айтады. Мәтінде әкімшілік құқық бұзушылық ретінде «апаттық жағдай жасау» бар екені, ол үшін 10 АЕК айыппұл қарастырылғаны көрсетіледі. Бір жыл ішінде екі рет ұсталған жағдайда жүргізуші куәлігінен 6 айға айыру жазасы қолданылатыны айтылады. Автордың тұжырымы бойынша, стритрейсерлер жолда бар, бірақ құқықтық тұрғыдан олар «жоқ сияқты».
Соңында автор жылдам әрі қымбат көліктерді ұнататындардың неге жарысудан қорықпайтынын түсіндіреді: мәтінде ең жоғары айыппұл 170 мың теңге, ал қайталап жылдамдық асырғаны үшін 260 мың теңге екені айтылады. Автор заң әзірлеушілер неге бұл әрекеттер үшін жүргізуші куәлігінен айыруды қарастырмағанын сұрақ етеді.
Подпишитесь на Козачкова
