Қазақстанда ірі жер қойнауын пайдаланушылар туралы ақпаратқа қолжетімділікті кеңейту жоспарланып отыр
Қазақстанда ірі жер қойнауын пайдаланушылардың қызметі туралы ақпаратқа қолжетімділікті кеңейту жоспарланып отыр. Бұл туралы премьер-министр Олжас Бектеновтің депутат Ерлан Барлыбаевтың депутаттық сауалына берген жауабында айтылған.
Контекст Наурыз айында Мәжіліс депутаты жер қойнауы Конституция бойынша халыққа тиесілі екенін атап өтіп, алайда өндіруші салалардағы ашықтықтың әлі де шектеулі болып отырғанына назар аударды. Оның айтуынша, мұнай-газ және тау-кен металлургиясы секторындағы ірі компаниялар көбіне ТОО (ЖШС) форматында жұмыс істейді және акционерлік қоғамдардан айырмашылығы — қаржылық есептіліктің егжей-тегжейін жария түрде ашуға міндетті емес.
Осының салдарынан қоғам да, тіпті Парламент те елдің табиғи ресурстарының қалай пайдаланылып жатқаны туралы толық ақпаратқа қол жеткізе алмайды.
Депутат барлық ірі жер қойнауын пайдаланушылар үшін — олардың ұйымдық-құқықтық нысанына қарамастан — ақпаратты ашудың бірыңғай талаптарын енгізуді ұсынды.
Премьер-министр не деді Үкімет басшысының жауабында қолданыстағы заңнамада ашықтық тетіктері қарастырылғаны айтылған. Атап айтқанда, компаниялар жыл сайын «Қаржылық есептілік депозитарийі» порталында қаржылық есептілігін жариялайды.
Сонымен бірге негізгі жаңалық ретінде цифрлық құралдарды дамыту жоспарланып отыр. Премьер-министр Олжас Бектеновтің мәліметінше, өндіруші салалардың ашықтығы бастамасы аясында жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасын мемлекеттік ақпараттық жүйелермен ықпалдастыру көзделген.
Осы платформада компаниялар туралы неғұрлым кең ақпарат ашылады, оның ішінде:
- бюджетке төлемдер;
- келісімшарттардың шарттары;
- кірістерді бөлу.
Осылайша, жер қойнауын пайдаланушылардың қызметі туралы ақпарат қоғам үшін анағұрлым ашық әрі қолжетімді болмақ.
Ұсынысқа қатысты ұстаным Депутаттың жаңа компанияларды тек акционерлік қоғам нысанында жұмыс істеуге міндеттеу жөніндегі ұсынысы қолдау таппаған. Үкімет мұндай талап инвестицияларды шектеуі мүмкін және кәсіпкерлік еркіндігі қағидатына қайшы келеді деп есептейді.
Үкімет саладағы ашықтықты арттыру бағытын мәлімдеді, алайда бизнес нысанына қойылатын талаптарды қатаңдатусыз жүзеге асыруды көздейді.
Сондай-ақ бұған дейін Әділет министрлігінде қазақстандықтардың белгілі бір тобының нақты кірістерін бақылау үшін салық органдарын тарту жоспарлары туралы айтылған.
